محموله‌های خارج از اندازه (OOG) چیست و چگونه جابجا می‌شوند؟

OOG یا محموله خارج از اندازه، یکی از مفاهیم تخصصی و در عین حال چالش برانگیز در حوزه حمل و نقل بین المللی است. زمانی که کالاها از نظر ابعاد یا وزن، فراتر از استانداردهای تعریف شده برای کانتینرهای معمول هستند، به آن ها محموله OOG با OOG Cargo گفته می شود. اما سؤال مهم این است: چگونه می توان چنین بارهایی را در مسیرهای بین المللی، مخصوصا از کشورهای صنعتی مانند چین، با امنیت و صرفه اقتصادی جابجا کرد؟ در دنیای حمل و نقل، حمل کانتینری سال ها است که به عنوان یک روش استاندارد و بهینه شناخته می شود. اما در مواقعی که ابعاد محموله از گنجایش کانتینرهای معمول فراتر می رود، نیاز به راهکارهای خاص تر احساس می شود.

تعریف محموله خارج از گیج (OOG) چیست؟

در صنعت حمل‌ و نقل بین‌ المللی، اصطلاح OOG (Out of Gauge) به محموله‌هایی اطلاق می‌شود که ابعاد آن‌ها از محدوده استاندارد کانتینرهای معمولی (مانند کانتینرهای ۲۰ فوت یا ۴۰ فوت) فراتر می‌رود. این محموله‌ها به دلیل عرض، ارتفاع یا طول بیشتر از حد معمول، امکان قرارگیری کامل در داخل کانتینرهای استاندارد را ندارند و به همین دلیل نیازمند راهکارهای خاص برای جابه‌جایی هستند.
محموله‌های خارج از اندازه معمولاً شامل تجهیزات صنعتی، ماشین‌ آلات سنگین، قطعات نیروگاهی، توربین‌های بادی، اجزای سازه‌های پیش‌ ساخته، پنل‌های خورشیدی، مخازن تحت فشار یا قطعات هواپیما هستند. برخی از آن‌ها در گروه کالاهای غیرقابل تفکیک و با اشکال غیرعادی طبقه‌ بندی می‌شوند که علاوه بر ابعاد غیرمعمول، ممکن است دارای وزن بسیار بالا نیز باشند.

انواع محموله‌های OOG Cargo

محموله‌های OOG Cargo معمولاً در صنایع سنگین، انرژی، زیرساخت و نظامی کاربرد دارند و در ابعاد و اشکال متنوعی ظاهر می‌شوند. شناخت انواع رایج آن‌ها به شرکت حمل نقل بین المللی کمک می‌کند تا بهترین روش برای جابجایی را انتخاب کنند. این دسته‌بندی معمولاً بر اساس شکل، وزن و نوع بسته‌بندی محموله انجام می‌شود. در زیر به رایج‌ترین انواع محموله‌ خارج از اندازه اشاره می‌شود:

• تجهیزات صنعتی و نیروگاهی
   شامل توربین‌ها، ژنراتورها، موتورهای عظیم و مبدل‌های حرارتی.
• سازه‌های فلزی و پیش‌ساخته
   مانند پل‌ها، ستون‌های بتنی یا قطعات اسکلت فلزی ساختمان‌ها.
• ماشین‌آلات سنگین راه‌سازی یا معدنی
   نظیر بیل مکانیکی، بولدوزر، لودر یا کامیون‌های معدنی غول‌پیکر.
• قطعات بزرگ هواپیما یا کشتی
   که نیاز به حمل تخصصی با تجهیزات پیشرفته دارند.

تجهیزات مورد استفاده برای حمل بارهای خارج از اندازه

رایج‌ترین گزینه‌ها برای حمل بارهای خارج از اندازه، استفاده از کانتینرهای فلت‌رک و کانتینرهای روباز (Open-Top) می‌باشد.

• کانتینر فلت‌رک (Flat Rack): دارای دو دیواره در ابتدا و انتهای خود است که قابلیت جمع‌ شدن دارند، اما فاقد دیواره‌های جانبی است. این طراحی امکان بارگیری محموله‌های خارج از اندازه از طرفین یا بالا را فراهم می‌کند. در صورت بارگیری جانبی، معمولاً از لیفتراک‌های سنگین استفاده می‌شود و در بارگیری از بالا، جرثقیل به کار گرفته می‌شود. بار باید در مرکز کانتینر قرار گیرد تا تعادل وزنی حفظ شود.
• کانتینر اوپن‌تاپ (Open-Top): مشابه کانتینرهای معمولی دارای دیواره‌های ثابت در طول و درب در یکی از انتهاها است، اما سقف آن باز است یا پوششی سخت دارد که قابل برداشتن است. به دلیل دیواره‌های جانبی ثابت، امکان بارگیری جانبی در این نوع وجود ندارد؛ بار باید از طریق درب یا از بالا وارد شود. در برخی مدل‌ها، تیر افقی بالای درب نیز قابل جداسازی است تا بارگیری راحت‌تر انجام شود.
  پس از جای‌گذاری بار، از تسمه‌های مقاوم برای مهار آن به کف کانتینر استفاده می‌شود. همچنین، برای محافظت از بار در برابر شرایط محیطی، معمولاً از پوشش برزنتی استفاده می‌شود؛ این پوشش ضد آب و انعطاف‌ پذیر است و به‌راحتی شکل بار را به خود می‌گیرد. گاهی از ورق‌های پلاستیکی یا پارچه‌ای نیز برای این منظور استفاده می‌شود.
  اکثر کانتینرهای فلت‌رک دارای نقاط مهار یا حلقه‌هایی روی کف هستند که برای اتصال تسمه‌ها و چادرهای محافظ به کار می‌روند. این کانتینرها در ابعاد استاندارد ۲۰ فوت و ۴۰ فوت تولید می‌شوند تا با تریلی‌های متداول و تجهیزات رایج در بنادر سازگار باشند. معمولاً کف این کانتینرها از چوب سخت و مقاوم ساخته شده تا تحمل وزن‌های بالا را داشته باشند.

چگونه OOG حمل می‌شود؟ روش‌های رایج حمل و نقل

حمل محموله‌ خارج از اندازه (OOG Cargo) مستلزم مهار دقیق بار است؛ زیرا تثبیت نادرست ممکن است به سایر محموله‌ها آسیب وارد کند. به‌ ویژه در حمل و نقل دریایی، جای‌گذاری صحیح بر روی عرشه اهمیت دارد تا مانعی برای تخلیه دیگر کالاها ایجاد نشود. فرآیند حمل زمینی نیز نیازمند بررسی‌های فنی است. انتخاب نوع تریلی و جرثقیل باید متناسب با وزن و ابعاد بار باشد. همچنین مسیر جاده‌ای از انبار تا بندر باید از نظر ارتفاع پل‌ها، عرض معابر و ترافیک بررسی شود تا عبور ایمن بار تضمین شود. در ادامه با رایج‌ترین روش‌های حمل این نوع بارها آشنا می‌شویم.

• حمل دریایی کالا (Sea Freight)
  باربری دریایی از مهم‌ترین روش‌های حمل OOG است. در این روش، معمولاً از کانتینرهای Flat Rack یا Open Top استفاده می‌شود. این کانتینرها امکان بارگیری کالاهایی را که از عرض یا ارتفاع استاندارد فراتر می‌روند فراهم می‌کنند. حمل دریایی از چین یکی از رایج‌ترین مسیرهای حمل OOG برای شرکت‌ها است.
• حمل بار زمینی (Road Freight)
  در مسیرهای داخلی یا منطقه‌ای، از تریلی‌های سفارشی مانند ماژول‌های چند چرخ، بوژی‌ها (نوعی شاسی یا پلتفرم متحرک چند چرخ است که برای حمل بارهای فوق سنگین و خارج از اندازه در حمل زمینی استفاده می‌شود) یا تریلرهای کشویی استفاده می‌شود. این روش برای اتصال به بنادر یا ایستگاه‌های ریلی کاربرد دارد. شرکت حمل و نقل بین المللی زمینی معمولاً مسئول هماهنگی چنین مسیرهایی است.
• حمل بار هوایی
  در مواردی که زمان اهمیت بالایی دارد، از خدمات بار هوایی استفاده می‌شود. حمل بار هوایی برای OOG در مواقعی که وزن کمتر و ابعاد خاص باشد، انجام‌پذیر است. در شرایط خاص که وزن بار در محدوده مجاز باشد امکان حمل هوایی برای برخی محموله‌ها وجود دارد. در چنین مواردی، همکاری با یک شرکت حمل و نقل بین المللی هوایی که تجربه و زیرساخت لازم برای هماهنگی با خطوط هوایی باری را دارد، الزامی است.
• حمل ریلی و حمل ترکیبی
  ترکیب حمل ریلی با حمل زمینی یا حمل و نقل دریایی، یکی از راهکارهای اقتصادی و ایمن برای جابجایی OOG است. در این روش، کالا از طریق قطار به بندر یا نقطه مرزی حمل شده و سپس با کشتی یا تریلی ادامه مسیر داده می‌شود. حمل ترکیبی در مسیرهای بین‌ المللی مانند چین–اروپا–ایران بسیار کارآمد است.

چالش‌های حمل محموله‌ خارج از اندازه

حمل محموله‌ خارج از اندازه (OOG) برخلاف حمل کالاهای استاندارد، با چالش‌ها و پیچیدگی‌های متعددی همراه است. از جمله مهم‌ترین این چالش‌ها، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مجوزها و محدودیت‌های قانونی
  در بسیاری از کشورها، عبور کالاهای OOG از جاده‌ها یا خطوط ریلی نیازمند دریافت مجوزهای خاص است. گاهی نیز به دلیل وزن یا ابعاد بیش از حد، امکان عبور از برخی پل‌ها، تونل‌ها یا مسیرهای خاص وجود ندارد.
• تجهیزات تخصصی و نیروی انسانی آموزش‌دیده
  بارگیری، تخلیه و تثبیت این نوع محموله‌ها نیازمند استفاده از جرثقیل‌های سنگین، تریلی‌های ماژولار و تجهیزات خاص حمل کانتینری است. شرکت‌هایی که تجربه کافی در این حوزه ندارند، ممکن است باعث آسیب به بار یا تأخیر در تحویل شوند.
• هزینه‌های پنهان
  هزینه‌های ناشی از صدور مجوز، استفاده از مسیرهای جایگزین، کرایه تجهیزات خاص و حتی هزینه توقف کشتی در بنادر، می‌تواند هزینه نهایی حمل را تا چند برابر افزایش دهد. این موضوع به‌ ویژه در حمل بار دریایی اهمیت بالایی دارد، زیرا شرکت‌ کشتی رانی زمان‌ بندی سخت‌ گیرانه‌ای دارند.
• هماهنگی‌های بین‌المللی
  در حمل بین‌ المللی، وجود چند واسطه از جمله شرکت کشتیرانی، نمایندگی کشتیرانی، شرکت حمل و نقل بین المللی و گمرک‌های مبدا و مقصد، نیازمند مدیریت دقیق زمان و مدارک است. کوچک‌ترین اشتباه در اسناد یا ناهماهنگی در زمان‌ بندی می‌تواند منجر به تأخیرات پرهزینه شود.
  به همین دلیل است که انتخاب یک شرکت حمل نقل بین المللی مجرب، با شبکه گسترده و آشنا به قوانین حمل OOG، اهمیت حیاتی دارد.

هزینه‌های مرتبط با حمل و نقل OOG

حمل‌ونقل محموله‌ خارج از اندازه (OOG) به‌ طور طبیعی هزینه‌برتر و پیچیده‌تر از حمل بارهای استاندارد است. دلیل این تفاوت، نیاز به تجهیزات خاص، مسیرهای حمل اختصاصی، فرآیندهای گمرکی دقیق‌تر و خدمات جانبی متنوع است. این موارد معمولاً توسط شرکت کارگو یا شرکت‌های حمل و نقل بین‌ المللی با تخصص در زمینه OOG Cargo مدیریت می‌شوند.

عوامل تأثیرگذار بر هزینه حمل OOG:

• ابعاد و وزن بار: هرچه محموله حجیم‌تر و سنگین‌تر باشد، نیاز به تجهیزات خاص‌تری دارد. این موضوع تأثیر مستقیم بر هزینه حمل کانتینر و نوع وسیله حمل خواهد داشت.
• نوع روش حمل: انتخاب بین حمل دریایی کالا، حمل بار زمینی یا حمل ترکیبی باعث تفاوت چشمگیر در هزینه نهایی می‌شود. برای مثال، حمل با کانتینرهای فلت‌رک در مسیرهای بین‌المللی، گران‌تر از حمل با کانتینرهای استاندارد تمام می‌شود.
• مبدا و مقصد: مسیرهایی مانند حمل دریایی از چین یا اروپا، معمولاً شامل عبور از چند کشور و استفاده از ترکیب چند وسیله نقلیه هستند که هزینه‌ها را افزایش می‌دهند.
• خدمات جانبی: مانند بارگیری با جرثقیل، بسته‌ بندی سفارشی، بیمه حمل، توقف در بنادر خاص، اسکورت جاده‌ای و دریافت مجوزهای ویژه نیز جزو هزینه‌های قابل توجه محسوب می‌شوند.

برای جلوگیری از هزینه‌های پنهان، توصیه می‌شود پیش از هر اقدامی، از طریق استعلام قیمت حمل و نقل دریایی از شرکت حمل نقل بین المللی معتبر، تخمین دقیق هزینه‌ها دریافت شود. شرکت‌های تخصصی در حوزه حمل OOG می‌توانند با تحلیل دقیق مسیر، نوع بار و خدمات مورد نیاز، پیشنهادات به‌ صرفه‌تری ارائه دهند.

نتیجه‌گیری

بارهای خارج از اندازه (Out of Gauge – OOG) به‌ عنوان یکی از چالش‌ برانگیزترین انواع محموله‌ها در صنعت حمل و نقل دریایی شناخته می‌شوند. ویژگی‌های خاص این نوع بارها از جمله ابعاد غیر معمول، وزن بالا و شکل غیرقابل‌ تفکیک آن‌ها، موجب می‌شود که جابه‌جایی آن‌ها نیازمند تجهیزات تخصصی، برنامه‌ ریزی دقیق و رعایت استانداردهای ایمنی بین‌ المللی باشد.
استفاده از کانتینرهایی نظیر فلت‌رک، اوپن‌تاپ یا پلتفرم تنها بخشی از راهکارهای ممکن برای حمل محموله‌های خارج از اندازه است. در بسیاری از موارد، فرآیند حمل این بارها نیازمند بررسی‌های فنی دقیق، طراحی مسیر زمینی، ارزیابی ظرفیت و شرایط عرشه کشتی و همچنین نظارت مستمر در طول سفر است. در این میان، برای برخی مسیرها یا پروژه‌ها که محدودیت زمانی وجود دارد، گزینه‌هایی مانند فریت بار هوایی نیز به‌عنوان راه‌حل مکمل مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ البته تنها در شرایطی که ابعاد و وزن بار با استانداردهای حمل هوایی مطابقت داشته باشد.

خدمات حمل و نقل بین المللی شرکت دیبا هوا دریا

شرکت دیبا هوا دریا با سال‌ها تجربه در حمل‌ونقل هوایی، دریایی و زمینی، افتخار دارد که به ارائه راهکارهای سفارشی و متناسب برای هر پروژه بر اساس نیازهای خاص مشتریان می‌پردازد. ما با تحلیل دقیق شرایط عملیاتی و محیطی، تلاش می‌کنیم تا بهترین خدمات را در زمینه‌های مختلف حمل‌ونقل ارائه دهیم. در زمینه حمل بار هوایی از چین نیز، تیم ما آماده است تا با توجه به شرایط و نیازهای شما، بهترین راهکارها را پیشنهاد دهد و خدماتی منطبق با استانداردهای بالا فراهم کند. شایان ذکر است که ارائه این خدمات می‌تواند با توجه به وضعیت‌های عملیاتی، شرایط بازار و سایر متغیرها متفاوت باشد. با توجه به نوسانات در نحوه ارائه خدمات در بازار، جهت اطمینان از دریافت سرویس مورد نظر از این مجموعه و اطلاع از جزئیات خدمات و شرایط به روز از شما دعوت می‌کنیم تا برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید. ما آماده‌ایم تا شرایط دقیق شما را ارزیابی کرده و راهکارهای مناسبی را با هدف دستیابی به بهترین نتایج برای شما ارائه دهیم.