ترمینال کانتینری چیست؟ ساختار، کارکرد و اهمیت آن

ترمینال ها نقشی حیاتی در صنعت جهانی لجستیک و زنجیره تأمین ایفا می کنند، زیرا سرعت و کارآمدی آن ها مستقیماً تعیین کننده میزان تجارت و دادوستد بین المللی است. هرچه ترمینال ها کارآمدتر و روان تر عمل کنند، زمان انتظار کشتی ها کاهش می یابد و حجم بار خروجی افزایش پیدا می کند. بیشتر بنادر تجاری بزرگ دارای ترمینال های اختصاصی برای مدیریت کانتینرهای ورودی هستند. این ترمینال ها در محدوده بندر قرار دارند اما از پایانه های مسافری و کشتی های کروز جدا ساخته می شوند. در ادامه به زبانی ساده توضیح می دهیم که ترمینال کانتینری چه تعریفی دارد، چه بخش هایی در ترمینال های کانتینری وجود دارد، چگونه کار می کند و چرا دانستن این موضوع برای صاحبان کالا مهم است.

ترمینال کانتینری چیست؟

ترمینال کانتینری به محوطه‌ای گفته می‌شود که کانتینرها در جریان واردات و صادرات وارد آن می‌شوند یا از آن خارج می‌شوند. این مکان در واقع محل نگهداری و جابه‌جایی کانتینر است؛ به این معنا که پس از تخلیه کشتی، کانتینرها به ترمینال منتقل می‌شوند تا مراحل اداری و گمرکی طی شود و سپس به دست صاحب بار برسند. همچنین زمانی که نیاز به صادرات کالا وجود دارد، کانتینرها پیش از بارگیری روی کشتی در همین محوطه قرار می‌گیرند تا آماده‌سازی لازم انجام شود.
ترمینال کانتینری تنها یک فضای ساده برای انبار کردن کالا نیست، بلکه مجموعه‌ای سازمان‌یافته است که فعالیت‌های مختلفی در آن انجام می‌شود. در این مراکز، عملیات مرتب‌سازی کانتینرها بر اساس مقصد، نوع کالا و زمان تحویل صورت می‌گیرد. علاوه بر آن، هماهنگی با شرکت حمل و نقل بین المللی، شرکت کشتیرانی و نمایندگی کشتیرانی انجام می‌شود تا فرآیند جابه‌جایی بدون تأخیر پیش برود. برخی کانتینرها پس از ورود به ترمینال با حمل بار زمینی یا حمل ریلی با همکاری شرکت حمل و نقل بین المللی زمینی به مقصد داخلی منتقل می‌شوند و برخی دیگر برای صادرات دوباره بارگیری می‌شوند.

پورت کانتینر و تفاوت آن با ترمینال کانتینری

گاهی اصطلاح «پورت کانتینر» و «ترمینال کانتینری» به جای هم استفاده می‌شوند، اما در عمل تفاوت مهمی بین این دو وجود دارد. بندر کانتینری یا Container Port به بنادری گفته می‌شود که امکانات لازم برای تخلیه و بارگیری محمولات کانتینری را در اختیار دارند. در این پورت کانتینر ها، کشتی‌های کانتینربر پهلو می‌گیرند و کانتینرها با استفاده از جرثقیل‌ها و تجهیزات تخصصی جابه‌جا می‌شوند. هر بندر کانتینری معمولاً شامل چندین ترمینال کانتینری است.
این بنادر علاوه بر اسکله‌های مجهز، مسیرهای ارتباطی برای حمل بار زمینی و حمل ریلی نیز دارند تا کانتینرها پس از تخلیه یا پیش از بارگیری به‌سرعت جابه‌جا شوند. در برخی موارد، انبارهای ویژه برای فریت بار و همچنین امکانات لازم برای حمل ترکیبی نیز در بندر کانتینری وجود دارد. به طور خلاصه، بندر کانتینری یک مجموعه کامل برای پشتیبانی از حمل دریایی کالا است، در حالی که ترمینال کانتینری بخشی از این مجموعه محسوب می‌شود و وظیفه اصلی آن مدیریت مستقیم کانتینرها است.

Container Yard یا همان CY

Container Yard یا CY محوطه‌ای در داخل بندر یا کنار ترمینال کانتینری است که کانتینرها پیش از بارگیری روی کشتی در آن قرار می‌گیرند. ورود به این بخش تنها زمانی امکان‌پذیر است که تمام مراحل اداری و گمرکی مربوط به بار و خود کانتینر تکمیل و تأیید شده باشد. به عبارت دیگر، CY آخرین ایستگاه زمینی کانتینر قبل از انتقال به کشتی محسوب می‌شود.
اگر کانتینری مشکل داشته باشد یا مدارک مربوط به آن کامل نباشد، اجازه ورود به Container Yard داده نمی‌شود. در چنین شرایطی، کانتینر باید ابتدا نقص‌های اداری یا گمرکی خود را برطرف کند و سپس مجدداً برای ورود به CY اقدام شود. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا هرگونه تأخیر در ورود کانتینر به یارد می‌تواند باعث از دست رفتن زمان‌بندی بارگیری و حتی تأخیر در حرکت کشتی شود.
به همین دلیل، شرکت حمل و نقل دریایی و شرکت کشتیرانی همواره تأکید دارند که صاحبان بار مدارک خود را به‌موقع آماده کنند تا روند ورود کانتینر به CY بدون مشکل انجام شود.

انواع ترمینال کانتینری

ترمینال‌ های کانتینری بسته به موقعیت جغرافیایی، نوع کالا و شیوه حمل‌ونقل به چند دسته تقسیم می‌شوند. 
دسته اول، ترمینال‌های ساحلی هستند که معمولاً در بنادر بزرگ قرار دارند. این ترمینال‌ها برای باربری دریایی و حمل دریایی کالا طراحی شده‌اند و کشتی‌های کانتینربر در آن‌ها بارگیری و تخلیه می‌شوند.
دسته دوم، ترمینال‌های ICD یا Dry Port هستند. این مراکز در داخل کشور و دور از سواحل ساخته می‌شوند تا کانتینرها پس از حمل دریایی به‌وسیله حمل بار زمینی یا حمل ریلی به این مراکز منتقل شوند.
دسته سوم، ترمینال‌های CFS در واقع مراکزی هستند که بیشتر برای نگهداری بارهای خرده‌بار یا همان LCL (Less than Container Load) طراحی شده‌اند. در این نوع ترمینال‌ها، کالاهای مختلف از صاحبان بارهای کوچک جمع‌آوری می‌شود و سپس در یک کانتینر مشترک قرار می‌گیرد تا به مقصد نهایی ارسال شود. این روش (فریت بار) باعث می‌شود افرادی که حجم بار آن‌ها به اندازه پر کردن یک کانتینر کامل نیست، بتوانند از خدمات حمل دریایی، حمل بار زمینی یا حتی خدمات بار هوایی با هزینه مناسب‌تری استفاده کنند.
در این ترمینال های کانتینری عملیات تجمیع بار، مرتب‌سازی و آماده‌سازی کانتینر انجام می‌شود و صاحبان کالا می‌توانند به‌جای پرداخت هزینه حمل کانتینر کامل، تنها هزینه مربوط به فضای اشغال‌شده محموله خود را بپردازند. به همین دلیل، ترمینال‌های ترکیبی برای شرکت حمل و نقل بین المللی و شرکت کارگو بسیار اهمیت دارند، زیرا امکان ارائه خدمات متنوع‌تری به مشتریان را فراهم می‌کنند.

مزایای استفاده از ترمینال‌های کانتینری

ترمینال های کانتینری برای شرکت‌های حمل و نقل بین المللی و شرکت کشتیرانی مزایای متعددی ایجاد می‌کنند. مهم‌ترین مزیت، افزایش سرعت و دقت در جابه‌جایی کالاها است. وقتی کانتینرها در یک ترمینال مجهز تخلیه یا بارگیری می‌شوند، هماهنگی میان حمل بار زمینی، حمل ریلی و حتی خدمات بار هوایی بسیار آسان‌تر خواهد شد.
مزیت دیگر، کاهش هزینه‌ها است. استفاده از ترمینال‌های استاندارد باعث می‌شود صاحبان کالا به راحتی استعلام قیمت حمل دریایی را دریافت کنند و هزینه حمل کانتینر را با شفافیت بیشتری محاسبه نمایند. این موضوع هم برای شرکت کارگو و هم برای نمایندگی کشتیرانی اهمیت زیادی دارد.
همچنین ترمینال های کانتینری امکان ارائه خدمات ترکیبی را فراهم می‌کنند. به عنوان مثال، محموله‌ای که با حمل دریایی از چین وارد می‌شود، می‌تواند پس از تخلیه در ترمینال، به سرعت با قطار یا کامیون به مقصد نهایی برسد. این انعطاف‌پذیری به شرکت‌های حمل و نقل بین المللی کمک می‌کند تا گزینه‌های متنوعی در اختیار مشتریان قرار دهند.
در نهایت، وجود تجهیزات پیشرفته و مدیریت دقیق در ترمینال‌ها باعث می‌شود احتمال آسیب به کالا کاهش یابد و صاحبان بار تجربه‌ای مطمئن‌تر داشته باشند.

هزینه حمل کانتینر و عوامل مؤثر بر آن

هزینه حمل کانتینر برای صاحبان کالا و شرکت‌های حمل و نقل بین المللی از مهم‌ترین مسائل در برنامه‌ریزی لجستیک است. این هزینه تنها به فاصله یا وزن بار محدود نمی‌شود و عوامل مختلفی بر آن تأثیر می‌گذارند:

• روش حمل‌ونقل: حمل دریایی کالا معمولاً مقرون‌به‌صرفه‌تر از خدمات بار هوایی است، اما زمانی که سرعت اهمیت دارد، صاحبان بار ترجیح می‌دهند از حمل بار هوایی یک شرکت حمل و نقل بین المللی هوایی استفاده کنند. در مقابل، حمل بار زمینی و حمل ریلی در مسیرهای کوتاه‌تر یا در قالب حمل ترکیبی گزینه‌های اقتصادی‌تری محسوب می‌شوند.
• فاصله و مسیر حمل: مسیرهای طولانی‌تر و عبور از چندین مرز زمینی یا دریایی می‌تواند هزینه‌ها را افزایش دهد. مسیرهای پرترافیک یا بنادر شلوغ نیز معمولاً گران‌تر هستند.
• اندازه و نوع کانتینر: هزینه حمل یک کانتینر ۲۰ فوتی کمتر از کانتینر ۴۰ فوتی است. همچنین استفاده از کانتینرهای یخچالی (Reefer) یا مخصوص مواد خطرناک به دلیل تجهیزات ویژه، هزینه بیشتری دارد.
• زمان حمل و فصل سال: در دوره‌های پرتقاضا مانند تعطیلات سال نو چینی، حمل دریایی از چین و سایر مسیرهای پرتردد با افزایش قیمت مواجه می‌شود.
• خدمات جانبی: هزینه‌هایی مثل دپو، انبارداری، بیمه بار، عملیات گمرکی و هزینه‌های اسنادی هم در مجموع قیمت نهایی را بالا می‌برند.
• نرخ سوخت و هزینه‌های متغیر جهانی: تغییرات قیمت سوخت، عوارض بندری و هزینه‌های ناشی از قوانین بین‌المللی حمل‌ونقل (مثل الزامات زیست‌محیطی) نیز بر قیمت تمام‌شده تأثیر مستقیم دارند.

در نهایت، انتخاب درست، زمان مناسب برای ارسال بار و نوع حمل‌ و نقل می‌تواند به صاحبان کالا کمک کند تا هزینه حمل کانتینر را بهینه‌سازی کرده و تجربه‌ای مطمئن‌تر در حمل و نقل بین المللی داشته باشند.

تعدادی از مهم‌ترین بنادر کانتینری جهان

تعدادی از بنادر کانتینری در جهان به دلیل حجم بالای باربری دریایی و زیرساخت‌های پیشرفته، جایگاه ویژه‌ای در تجارت بین‌المللی دارند. در آسیا، بندر شانگهای در چین به‌عنوان بزرگ‌ترین ترمینال کانتینری جهان شناخته می‌شود و هر سال میلیاردها تن کالا از طریق حمل دریایی از چین به سایر کشورها از این بندر جابه‌جا می‌شود. بندر شنزن و بندر هنگ‌کنگ نیز نقش کلیدی در صادرات کالاهای صنعتی و الکترونیکی ایفا می‌کنند و شرکت حمل و نقل بین المللی و شرکت کشتیرانی همواره وابستگی زیادی به این مراکز دارند. در اروپا، بندر روتردام در هلند و بندر هامبورگ در آلمان از مهم‌ترین مراکز حمل و نقل کانتینری به شمار می‌روند که به دلیل اتصال مستقیم به شبکه حمل ریلی و حمل بار زمینی، امکان حمل ترکیبی را در بالاترین سطح فراهم می‌کنند و کالاها را به سرعت به بازارهای جهانی می‌رسانند.

نتیجه گیری

ترمینال کانتینری نقطه اتصال اصلی در زنجیره لجستیک جهانی است که وظیفه بارگیری، تخلیه، ذخیره‌سازی و انتقال کانتینرها را بر عهده دارد و بدون آن تجارت بین‌المللی عملاً امکان‌پذیر نیست. این مراکز از اسکله‌های مجهز، محوطه‌های دپو، تجهیزات پیشرفته و سیستم‌های نرم‌افزاری برای مدیریت حمل دریایی کالا و سایر روش‌های حمل استفاده می‌کنند و نقش مهمی در هماهنگی میان باربری دریایی، حمل بار زمینی، حمل ریلی، خدمات بار هوایی و حتی حمل ترکیبی دارند.

خدمات حمل و نقل کانتینری شرکت دیبا هوا دریا

شرکت دیبا هوا دریا با سال‌ها تجربه در حمل‌ونقل هوایی، دریایی و زمینی، افتخار دارد که به ارائه راهکارهای سفارشی و متناسب برای هر پروژه بر اساس نیازهای خاص مشتریان می‌پردازد. ما با تحلیل دقیق شرایط عملیاتی و محیطی، تلاش می‌کنیم تا بهترین خدمات را در زمینه‌های مختلف حمل‌ونقل ارائه دهیم. در زمینه حمل بار هوایی از چین نیز، تیم ما آماده است تا با توجه به شرایط و نیازهای شما، بهترین راهکارها را پیشنهاد دهد و خدماتی منطبق با استانداردهای بالا فراهم کند. شایان ذکر است که ارائه این خدمات می‌تواند با توجه به وضعیت‌های عملیاتی، شرایط بازار و سایر متغیرها متفاوت باشد. با توجه به نوسانات در نحوه ارائه خدمات در بازار، جهت اطمینان از دریافت سرویس مورد نظر از این مجموعه و اطلاع از جزئیات خدمات و شرایط به روز از شما دعوت می‌کنیم تا برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید. ما آماده‌ایم تا شرایط دقیق شما را ارزیابی کرده و راهکارهای مناسبی را با هدف دستیابی به بهترین نتایج برای شما ارائه دهیم.