حمل بریک بالک (Break Bulk) چیست؟

در حمل ونقل دریایی، دو اصطلاح بالک و بریک بالک ممکن است به اشتباه به جای یکدیگر به کار بروند، در حالی که تفاوت های روشنی میان آن ها وجود دارد. Bulk Cargo به کالاهای فله ای بدون بسته بندی مانند غلات یا زغال سنگ گفته می شود که با تجهیزات مکانیزه و کشتی های تخصصی جابه جا می شوند، در حالی که Break Bulk Cargo شامل اقلام بسته بندی شده و منفرد مانند ماشین آلات یا فولاد است که به صورت تکی با جرثقیل حمل شده و نیازمند زیرساخت های متفاوت بندری است. این تفاوت ها در نوع محموله، کشتی، روش جابه جایی و مدل تجاری برای شرکت های حمل ونقل حیاتی بوده و درک دقیق آن ها از تصمیم گیری های اشتباه جلوگیری می کند.

حمل‌ونقل بار غیر کانتینری چیست؟

اصطلاح «بار غیر فله» یا بریک بالک (Break Bulk) به محموله‌هایی اطلاق می‌شود که به‌صورت واحدی و تفکیک‌پذیر حمل و نقل می‌شوند و حتی ممکن است بریک بالک به صورت فریت بار هم حمل شود. این محموله‌ها ممکن است به‌صورت پالت‌بندی‌شده، کیسه‌ای، تسمه‌پیچ‌شده، بسته‌بندی‌شده با طناب، در بشکه یا در جعبه‌های چوبی قرار داشته باشند. همچنین، محموله‌های عمومی بدون واحدبندی مانند خودرو، فولاد، و اقلام مشابه نیز در این دسته قرار می‌گیرند. کشتی‌هایی که برای حمل بارهای فله غیر کانتینری مورد استفاده قرار می‌گیرند، با عناوینی نظیر کشتی Break Bulk، کشتی چند منظوره (Multi-Purpose) یا کشتی بار عمومی (General Cargo Vessel) شناخته می‌شوند و در اندازه‌ها و انواع گوناگونی ساخته می‌شوند؛ از جمله تک‌عرشه‌ای (Single Decker)، دارای عرشه میانی (Tween Decker) و دارای انبارهای جعبه‌ای شکل (Box Holds). بار در این کشتی‌ها ممکن است در مکان‌های مختلفی بارگیری شود؛ از جمله زیر عرشه (Under Deck)، روی عرشه (On Deck) یا در میان‌عرشه‌ها (Tween Deck) که در برخی از انواع این کشتی‌ها وجود دارد. در کشتی‌های Break Bulk یا چندمنظوره:

• محموله‌ها ممکن است متعلق به مشتریان مختلف باشند.
• نیاز به اسکله یا پایانه اختصاصی وجود ندارد مگر آنکه در قرارداد اجاره کشتی (Charter Party) تصریح شده باشد.
• امکان انجام عملیات از هر اسکله آزاد در بندر (می‌توانند در هر اسکله‌ای که در لحظه ورود کشتی خالی و در دسترس باشد عملیات تخلیه یا بارگیری را انجام دهند.) وجود دارد.

کشتی‌های بریک بالک Break Bulk 

کشتی‌های حمل بار فله غیر کانتینری (Break Bulk) نیز همانند کشتی‌های فله‌بر در دو نوع کلی طبقه‌بندی می‌شوند:

• کشتی Break Bulk بدون تجهیزات (Gearless): این نوع کشتی‌ها فاقد جرثقیل یا تجهیزات بارگیری مخصوص خود هستند؛ بنابراین، تنها در اسکله‌هایی می‌توانند پهلو بگیرند که مجهز به تجهیزات لازم برای بارگیری یا تخلیه محموله باشند.
• کشتی Break Bulk مجهز (Geared): این کشتی‌ها دارای جرثقیل‌ها و تجهیزات بارگیری و تخلیه مستقل می‌باشند، از این‌رو می‌توانند در هر اسکله‌ی مناسب در بندر عملیات بار را، بدون وابستگی به امکانات بندر انجام دهند.

محاسبه کرایه برای بارهای بریک بالک Break Bulk

نرخ کرایه برای بریک بالک معمولاً بر اساس وزن واقعی (Freight Ton) یا وزن یا حجم هر کدام که بیشتر باشد (Revenue Ton) محاسبه می‌شود؛ یعنی هزینه حمل بر اساس حجم (CBM) یا وزن (MT)، هر کدام که بیشتر باشد، تعیین می‌شود. در فعالیت‌های شرکت حمل و نقل دریایی، دو اصطلاح «بار فله» و «بار غیر فله یا بریک بالک» به‌صورت نادرست و به‌ جای یکدیگر استفاده می‌شوند، در حالی که این دو دارای تفاوت‌های آشکار و مهمی هستند. استفاده متقابل از این دو واژه صحیح نیست، زیرا اختلافات اساسی میان آن‌ها در جنبه‌هایی چون نوع محموله، کشتی‌های مورد استفاده، ویژگی‌های بار، اندازه و ظرفیت، نحوه جابه‌جایی، نوع تجارت، گروه مشتریان، بنادر، ترمینال‌ها، تجهیزات و زیرساخت‌ها وجود دارد. 

مزایای حمل و نقل بریک بالک Breakbulk

• انعطاف‌پذیری در نوع کالا: بریک بالک برای حمل کالاهای خاص، حساس، گران‌ قیمت یا نامتعارف که قابل حمل به‌ صورت کانتینری یا فله نیستند، بسیار مناسب است.

• عدم وابستگی بریک بالک به کانتینر: نیاز به کانتینر وجود ندارد و کالاها می‌توانند در قالب‌های مختلف مانند پالت، کیسه، بشکه، درام یا جعبه بسته‌ بندی و حمل شوند.

• امکان فعالیت در بنادر با زیرساخت محدود: کشتی‌های Break Bulk به دلیل برخورداری از تجهیزات بارگیری مستقل (در صورت Geared بودن) می‌توانند در بنادری که جرثقیل یا ترمینال‌های تخصصی ندارند، فعالیت کنند.

• قابلیت حمل بارهای بزرگ و سنگین در بریک بالک: امکان حمل بارهایی با ابعاد یا وزن نامتعارف که در کانتینر جای نمی‌گیرند، مانند ماشین‌آلات صنعتی یا قطعات بزرگ پروژه‌ای.

• تفکیک‌پذیری محموله‌ها: محموله‌های متعلق به چند مشتری می‌توانند در یک کشتی جابه‌جا شوند، که برای مسیرهای با بار کمتر و مقصدهای پراکنده به‌صرفه است.

• کاهش هزینه‌های زیرساختی: بار غیر کانتینری در مقایسه با حمل کانتینری، نیازی به تجهیزات پیچیده و زیرساخت‌های گسترده مانند گنتری‌کرین‌ها و ترمینال‌های کانتینری نیست.

• مناسب برای حمل در مسیرهای خاص یا کم‌عمق: این نوع کشتی‌ها می‌توانند در آب‌های کم‌ عمق یا بنادر کوچک‌تر پهلو بگیرند و در مسیرهای فرعی مورد استفاده قرار گیرند.

بسته‌بندی بارهای فله غیر کانتینری

در حمل‌ و نقل دریایی، بسیاری از کالاها به‌دلیل ماهیت، اندازه یا وزن، قابلیت بارگیری در کانتینر را ندارند و به‌صورت فله غیر کانتینری جابه‌جا می‌شوند. برای حفظ ایمنی، کیفیت و سلامت این نوع محموله‌ها در طول مسیر حمل، بسته‌بندی مناسب و اصولی از اهمیت بالایی برخوردار است. در ادامه انواع بسته بندی بریک بالک را معرفی می‌کنیم:

کیسه‌ها

بارهای فله‌ای مانند غلات، قهوه، سیمان و مانند آن، ممکن است در کیسه‌هایی با اندازه استاندارد (مثلاً ۲۵ یا ۵۰ کیلوگرمی) بسته‌بندی شوند. در چنین مواردی، برای جلوگیری از آسیب ناشی از آب دریا یا رطوبت، از موادی استفاده می‌شود که ضدآب و مقاوم در برابر شرایط جوی باشند، این کیسه‌ها را با این مواد می‌سازند. بر روی کیسه‌ها باید دستورالعمل‌های واضح کتبی و تصویری در خصوص نحوه حمل نصب شود تا از آسیب‌هایی که به واسطه استفاده از قلاب‌ها یا دیگر تجهیزات حمل و جابه‌جایی ممکن است ایجاد شود، جلوگیری گردد. کیسه‌ها را معمولاً از دیواره‌های کشتی یا دیواره‌های داخلی دور نگه می‌دارند تا از نفوذ احتمالی آب دریا جلوگیری شود. همچنین ممکن است با پوشش‌های ضدآب نیز پوشانده شوند.

جعبه‌های چوبی و مقوایی موج‌دار

برای برخی اقلام خاص، استفاده از جعبه‌ها به‌منظور حمل به‌صورت فله توصیه می‌شود. این جعبه‌ها را معمولاً از چوب یا پلاستیک می‌سازند. استفاده از جعبه، هم به انباشت بهتر بار کمک می‌کند و هم از اقلام درون خود محافظت می‌نماید. از جمله کالاهایی که معمولاً در این نوع جعبه‌ها حمل می‌گردند، می‌توان به ماشین‌آلات، قطعات ماشین‌آلات، میوه و موارد مشابه اشاره نمود. جعبه‌های مقوایی موج‌دار معمولاً از مقوا یا الیاف فشرده ساخته می‌شوند اما با این حال از استحکام مناسبی برخوردارند. این جعبه‌ها در درجات مختلف مقاوم به رطوبت و شرایط نامساعد آب‌وهوایی موجود می‌باشند. هنگام چیدمان این جعبه‌ها باید دقت کافی به عمل آید و از تجاوز از محدودیت تعریف‌شده برای ارتفاع انباشت جلوگیری گردد.
در اکثر موارد، جعبه‌ها را بر روی پالت قرار می‌دهند تا بار ثبات بیشتری داشته باشد و بارگیری و تخلیه نیز آسان‌تر انجام گیرد.

بشکه‌ها و درام‌ها

برای حمل محموله‌های مایع نظیر روغن‌ها و فرآورده‌های مرتبط، از بشکه‌ها و درام‌ها استفاده می‌شود. درام‌ها از فلز ساخته می‌شوند و امکان نگهداری آنها به‌صورت ایستاده یا خوابیده وجود دارد. در صورتی که درام‌ها به حالت خوابیده نگهداری شوند، از گوه‌های سنگین و مخصوص برای جلوگیری از غلتیدن آن‌ها استفاده می‌شود. گاهی اوقات، مواد پرکننده نیز بین بشکه‌ها قرار می‌گیرد تا از تماس مستقیم آن‌ها با یکدیگر جلوگیری شود.

پالت‌ها

پالت‌ها را از چوب یا پلاستیک می‌سازند و در اندازه‌های مختلفی در دسترس می‌باشند. متداول‌ترین نوع آن، پالت استاندارد با ابعاد ۴۸ در ۴۰ اینچ و پالت اروپایی با ابعاد ۴۷.۲۴ در ۳۹.۳۷ اینچ می‌باشند. کالاها را می‌توان بر روی این پالت‌ها چیدمان و محکم کرد تا بارگیری و انبارش آن‌ها بر روی کشتی ساده‌تر گردد.

بار فله (Bulk)

واژه «فله» در اینجا به کالاهایی خشک مانند سنگ‌ آهن، غلات، زغال‌ سنگ، آلومینا و فسفات اشاره دارد که به‌صورت آزاد و بدون بسته‌بندی جابه‌جا می‌شوند و مستقیماً در مخازن کشتی بارگیری می‌شوند. کشتی‌هایی که این نوع کالاها را حمل می‌کنند با عناوینی نظیر «کشتی فله‌»، «کشتی سنگ‌بر» یا به‌طور کلی «Bulk Carrier» شناخته می‌شوند.
این کشتی‌ها بر اساس ظرفیت وزن مرده (Deadweight Tonnage یا DWT) طبقه‌بندی می‌شوند. وزن مرده حداکثر وزنی است که یک کشتی مجاز به حمل آن است؛ این وزن شامل محموله، خدمه، سوخت، آب، آذوقه و سایر ملزومات می‌شود. در صورتی که وزن کل از ظرفیت تعیین‌شده توسط کارخانه‌ سازنده بیشتر شود، امکان غرق یا آسیب‌ دیدگی کشتی وجود دارد. کشتی‌های فله‌بر معمولاً دارای چند مخزن بار با یک عرشه هستند. کالاها در این کشتی‌ها یا به‌صورت یکدست برای یک مشتری در تمام مخازن بارگیری می‌شوند یا به‌صورت مجزا برای چند مشتری مختلف در مخازن جداگانه قرار داده می‌شوند. از آن‌جا که اغلب محموله‌های فله ماهیتی یکنواخت دارند، نیاز به ترمینال‌های خاص برای بارگیری و تخلیه دارند.

کشتی‌های بالک Break 

کشتی‌های فله‌بر در دو نوع اصلی طراحی و به‌کار گرفته می‌شوند:

• فله‌برهای بدون تجهیزات (Gearless): این نوع کشتی‌ها فاقد جرثقیل یا تجهیزات اختصاصی برای تخلیه و بارگیری هستند؛ از این رو، تنها در اسکله‌هایی قادر به پهلوگیری هستند که دارای تجهیزات لازم برای انجام عملیات بارگیری یا تخلیه باشند.
• فله‌برهای مجهز (Geared): این کشتی‌ها دارای جرثقیل و تجهیزات بارگیری مخصوص خود هستند؛ بنابراین، می‌توانند در هر اسکله‌ی مناسب در بندر جهت انجام عملیات بار، پهلو بگیرند.

تفاوت روش حمل و نقل بریک بالک Break Bulk و روش حمل و نقل فله Bulk

در صنعت حمل‌ و نقل دریایی، انتخاب روش مناسب برای جا به‌ جایی کالا به عوامل متعددی نظیر نوع محموله، زیرساخت‌های بندری، حجم بار و شرایط قرارداد بستگی دارد. دو روش متداول در این حوزه، حمل‌ و نقل به شیوه‌ی فله (Bulk) و حمل‌ و نقل غیر فله یا اصطلاحاً بریک بالک Break Bulk است. این دو روش از نظر عملیاتی، ساختار کشتی، نوع بار و کاربری تفاوت‌های اساسی دارند که آگاهی از آن‌ها برای تصمیم‌گیری دقیق ضروری است.
روش Bulk یا حمل فله برای جابه‌جایی کالاهای همگن، بدون بسته‌ بندی و در حجم بالا مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این شیوه، بارهایی مانند سنگ‌ آهن، زغال‌ سنگ، غلات و مواد خام مشابه به‌ صورت مستقیم در مخازن بزرگ کشتی بارگیری می‌شوند. کشتی‌های فله‌ از ظرفیت بالایی برخوردار هستند و اغلب در مسیرهای ثابت و بین بنادر مجهز به ترمینال‌های تخصصی فعالیت می‌کنند. این کشتی‌ها معمولاً امکان حمل مقادیر بسیار زیاد بار را با هزینه‌ی پایین‌تر فراهم می‌سازند، اما انعطاف‌ پذیری آن‌ها در مواجهه با مقاصد متنوع یا بارهای خاص محدود است.
در مقابل، روش بریک بالک Break Bulk به حمل کالاهایی گفته می‌شود که به‌ صورت بسته‌ بندی‌ شده در قالب واحدهای مجزا مانند پالت، کیسه، بشکه، صندوق یا جعبه حمل می‌شوند. این روش بیشتر برای بارهایی به‌کار می‌رود که یا قابلیت حمل فله‌ای ندارند یا به دلیل حساسیت، ارزش بالا یا تنوع فیزیکی، نیاز به بسته‌ بندی دارند. کشتی‌های بریک بالک یا اصطلاحاً General Cargo معمولاً در بنادری فعالیت می‌کنند که زیرساخت‌های تخصصی ندارند یا امکان استفاده از تجهیزات فله‌بر در آن‌ها فراهم نیست. این کشتی‌ها از نظر ظرفیت کوچکتر از کشتی‌های فله‌بر هستند، اما از انعطاف‌پذیری بالایی در حمل بارهای متنوع، بارگیری در بنادر مختلف و پاسخ‌گویی به نیازهای خاص برخوردارند.
در جمع‌ بندی می‌توان گفت، حمل فله گزینه‌ای مناسب برای حمل مواد خام همگن در مقیاس انبوه و با مقصد مشخص است، در حالی‌که حمل بریک بالک Break Bulk راهکاری مؤثر برای جابه‌جایی کالاهای بسته‌بندی‌شده، حساس یا متنوع در شرایطی است که انعطاف‌پذیری و قابلیت تطبیق با زیرساخت‌های مختلف بندری اهمیت دارد. شناخت تفاوت‌های این دو روش، در طراحی مسیرهای حمل، انتخاب کشتی و تدوین راهبردهای زنجیره تأمین نقش بسزایی ایفا می‌کند.

نتیجه‌گیری

شناخت دقیق الزامات، مزایا و محدودیت‌های هر روش حمل‌ونقل (حمل ریلی، خدمات بار هوایی، حمل بار زمینی و باربری دریایی) نقش مهمی در انتخاب مسیرهای مؤثر و بهینه در زنجیره‌ تأمین ایفا می‌کند. کشتی‌های فله‌بر با تمرکز بر حمل کالاهای خام، ارزان و حجیم در مقیاس وسیع، پاسخ‌گوی نیاز تجارت‌های با ظرفیت بالا هستند، در حالی‌که کشتی‌های  بریک بالک Break Bulk با قابلیت حمل بارهای متنوع و بسته‌بندی‌شده، راه‌حلی انعطاف‌پذیر برای بنادر فاقد تجهیزات پیشرفته و پروژه‌های خاص به‌شمار می‌آیند. هرچند گسترش کانتینری‌سازی موجب کاهش استفاده از روش‌های غیر فله شده است، اما ویژگی‌های منحصربه‌فرد این شیوه همچنان آن را به یکی از اجزای کلیدی حمل‌ونقل دریایی در شرایط خاص تبدیل کرده است. بهره‌گیری هدفمند از هر یک از این روش‌ها، می‌تواند مسیر تجارت دریایی را هوشمندانه‌تر، منعطف‌تر و سازگارتر با شرایط عملیاتی و جغرافیایی شکل دهد.

خدمات حمل و نقل بین المللی شرکت دیبا هوا دریا

شرکت دیبا هوا دریا با سال‌ها تجربه با شرکت‌هایی مانند شرکت حمل و نقل بین المللی هوایی، دریایی و زمینی، افتخار دارد که به ارائه راهکارهای سفارشی و متناسب برای هر پروژه بر اساس نیازهای خاص مشتریان می‌پردازد. ما با تحلیل دقیق شرایط عملیاتی و محیطی، تلاش می‌کنیم تا بهترین خدمات را در زمینه‌های مختلف حمل‌ونقل ارائه دهیم. در زمینه حمل دریایی از چین و حمل بار هوایی از چین نیز، تیم ما آماده است تا با توجه به شرایط و نیازهای شما، بهترین راهکارها را پیشنهاد دهد و خدماتی منطبق با استانداردهای بالا فراهم کند. شایان ذکر است که ارائه این خدمات می‌تواند با توجه به وضعیت‌های عملیاتی، شرایط بازار و سایر متغیرها متفاوت باشد. با توجه به نوسانات در نحوه ارائه خدمات در بازار، جهت اطمینان از دریافت سرویس مورد نظر از این مجموعه و اطلاع از جزئیات خدمات و شرایط به روز از شما دعوت می‌کنیم تا برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید. ما آماده‌ایم تا شرایط دقیق شما را ارزیابی کرده و راهکارهای مناسبی را با هدف دستیابی به بهترین نتایج برای شما ارائه دهیم.