همه چیز درباره چارترینگ کشتی

چارترینگ کشتی، به عنوان یک راهکار تخصصی، سهم قابل توجهی در جا به جایی بین المللی کالا دارد. آیا چارترینگ کشتی (اجاره کشتی) فقط مخصوص شرکت های بزرگ است؟ یا می تواند راهکاری بهینه برای شرکت های متوسط و حتی نوپا نیز باشد؟ با رشد سریع تجارت جهانی، انتخاب درست بین روش های مختلف باربری دریایی، به یک تصمیم استراتژیک تبدیل شده است. در چنین شرایطی، نقش چارترینگ کشتی پررنگ تر می شود. منظور از چارترینگ کشتی، اجاره کردن کل یا بخشی از ظرفیت یک کشتی برای یک دوره مشخص یا مسیر خاص است که با توجه به نیاز شما می تواند سفارشی سازی شود. اما چارترینگ کشتی تنها به معنای اجاره ساده نیست؛ بلکه مجموعه ای از تصمیمات حقوقی، لجستیکی و مالی را در بر می گیرد که اگر به درستی اجرا نشوند، ممکن است منجر به زیان های سنگین شوند. در این مقاله، به زبان ساده اما دقیق، همه چیز درباره چارترینگ کشتی را برای شما تشریح می کنیم.

چارترینگ کشتی چیست؟

چارترینگ کشتی به فرآیند اجاره یک کشتی یا بخشی از آن برای حمل بار خاص، طی مدت مشخص یا برای یک مسیر خاص گفته می‌شود. در این فرآیند، شخص یا شرکت اجاره‌کننده را "charterer" و طرف مالک کشتی را "مالک کشتی" یا Shipowner می‌نامند. چارترینگ می‌تواند به شکل‌های مختلفی، از جمله اجاره برای یک سفر (Voyage Charter)، اجاره زمانی (Time Charter)، یا حتی اجاره کامل کشتی بدون خدمه (Bareboat Charter) انجام شود. هر یک از این نوع قراردادها کاربرد خاص خود را دارند و انتخاب درست آن به نوع کالا، مقصد، مدت زمان و حتی شرایط فصلی بازار بستگی دارد. در صنعت باربری دریایی، چارترینگ کشتی یکی از راه‌های انعطاف‌ پذیر برای مدیریت هزینه‌ها و زمان‌بندی دقیق حمل‌ونقل محسوب می‌شود. مخصوصاً در مسیر هایی مانند حمل دریایی از چین که حجم بار بالا و نیاز به کنترل بیشتر وجود دارد، چارترینگ یک ابزار رقابتی قدرتمند است. از طرف دیگر، بسیاری از شرکت‌های خدمات بار هوایی و شرکت کارگو نیز از این ساختار استفاده می‌کنند تا حمل ترکیبی (Sea-Air-Rail) برای مشتریان فراهم کنند. در این شرایط، کشتی چارتری فقط بخشی از زنجیره لجستیک است، اما نقش مهمی دارد.

فرآیند اجاره کشتی چیست؟

زمانی که یک کشتی برای مدت‌ زمانی معین در اختیار فرد یا سازمانی قرار می‌گیرد تا از آن برای اهداف مشخصی مانند جابه‌جایی بار یا مسافر استفاده شود، به این فرآیند «اجاره کشتی یا چارترینگ کشتی» گفته می‌شود. همان‌ طور که افراد ممکن است برای مدتی یک خودرو یا آپارتمان اجاره کنند، در حوزه حمل‌ونقل دریایی، در برخی شرایط، اجاره کشتی به‌عنوان راهکاری مؤثر برای تأمین نیازهای حمل کالا مطرح می‌شود. این نوع همکاری میان مالک کشتی و طرف دوم در قالب یک توافق‌نامه رسمی شکل می‌گیرد که در زبان تخصصی دریانوردی به آن قرارداد اجاره کشتی یا «charter party» گفته می‌شود. در این توافق‌نامه، فرد یا شرکتی که کشتی را واگذار می‌کند، «مالک کشتی» و طرف مقابل که قصد بهره‌برداری از آن را دارد، «چارتر کننده» نامیده می‌شود.

نقش واسطه بین دو طرف بر عهده چه کسی است؟

در این میان، کارگزاران کشتی (Ship Brokers) نقش مهمی در شناسایی و معرفی مالک مناسب به چارترکننده و بالعکس ایفا می‌کنند. همچنین این افراد وظیفه دارند تا شرایط مورد توافق بین دو طرف را به‌صورت دقیق تنظیم نمایند. در عمل، فردی که تصمیم به اجاره کشتی دارد، معمولاً به یک کارگزار مراجعه می‌کند تا مناسب‌ترین شناور را مطابق با نیازهایش شناسایی کند.
در فرآیند چارترینگ کشتی، سه نقش اصلی حضور دارند:

• مالک کشتی: صاحب حقیقی شناور
• چارترکننده: فرد یا سازمانی که قصد بهره‌برداری از کشتی را دارد
• کارگزار: واسطه‌ای که ارتباط میان مالک و چارترکننده را برقرار کرده و زمینه عقد قرارداد را فراهم می‌سازد

بررسی نقش هر یک از طرفین در اجاره کشتی

در فرآیند چارترینگ کشتی، تعامل صرفاً میان دو طرفِ اجاره‌کننده و مالک محدود نمی‌شود؛ بلکه بازیگران متعددی با نقش‌ها و تخصص‌های گوناگون در این فرآیند حضور دارند که هر یک مسئولیت‌های مشخص و تأثیرگذاری بر نتیجه نهایی قرارداد دارند.

مالک کشتی

مالک کشتی می‌تواند یک شخص حقیقی یا یک شرکت حقوقی باشد که کشتی‌های تجاری را در اختیار دارد و این کشتی‌ها در دفاتر ثبت کشتی‌ها به نام وی ثبت شده‌اند. کشتی‌های تجاری معمولاً برای جا به‌ جایی بار یا مسافر در قبال دریافت وجه به کار گرفته می‌شوند. مالکین کشتی‌ها اغلب عضوی از نهادهای منطقه‌ای حمل‌ و نقل دریایی یا «اتاق بین‌ المللی کشتیرانی» (ICS) هستند. این نهاد بین‌ المللی، نظارت بر جنبه‌های عملیاتی و حقوقی صنعت دریایی را بر عهده دارد و مرجع بررسی مسائل قانونی این حوزه نیز به‌شمار می‌رود.

چارترکننده

به شخص یا شرکتی که یک کشتی را برای مدت‌زمان معین اجاره می‌کند تا بار یا مسافر جابه‌جا کند، چارترکننده گفته می‌شود. محموله‌ای که حمل می‌شود ممکن است متعلق به خود چارترکننده باشد یا وی صرفاً به‌ عنوان واسطه‌ای برای جا به‌ جایی کالاهای دیگر فعالیت کند. در برخی موارد، چارترکننده کشتی را اجاره کرده و آن را مجدداً به شخص یا شرکت دیگری منتقل می‌کند. چارترکننده مسئول برنامه‌ ریزی سفر دریایی، تعیین مسیر حرکت کشتی و نظارت بر فرآیند بارگیری و تخلیه کالا است. همچنین، وی در طول مدت قرارداد، مسئولیت ایمنی کشتی، خدمه و محموله را نیز بر عهده دارد. توافق‌نامه رسمی میان مالک و چارترکننده، همان «چارتر پارتی» است که نقش تعیین‌کننده‌ای در تنظیم روابط و تعهدات طرفین ایفا می‌کند.

کارگزار کشتی

کارگزار دریایی یا Ship Broker، مانند سایر واسطه‌های تجاری، وظیفه دارد میان مالک و متقاضی اجاره کشتی ارتباط برقرار کند. کارگزار معمولاً در ازای خدمات خود، مبلغی را به‌صورت کارمزد از مالک کشتی دریافت می‌کند که ممکن است درصدی از کرایه حمل باشد. در برخی موارد، مالک کشتی ممکن است از خدمات یک کارگزار مشخص به‌صورت دائم برای جذب مشتریان بهره بگیرد. همچنین، در بازار اجاره کشتی، کارگزارانی وجود دارند که در زمینه اجاره نوع خاصی از کشتی‌ها (مانند کشتی‌های فله خشک یا فله مایع) تخصص دارند. شایان توجه است که کارگزار مسئولیتی در قبال عملکرد کشتی یا ایمنی بار ندارد و صرفاً به‌عنوان واسطه‌گر در فرآیند تنظیم قرارداد میان طرفین عمل می‌کند.

انواع چارترینگ کشتی

در صنعت دریایی، سه نوع اصلی قرارداد برای کشتی چارتری وجود دارد که هر یک شرایط و کاربردهای خاص خود را دارند:
۱. اجاره سفری (Voyage Charter)
در این نوع قرارداد، کشتی به همراه خدمه برای انجام یک سفر مشخص میان دو یا چند بندر در اختیار چارترکننده قرار می‌گیرد. نرخ کرایه ممکن است بر اساس وزن یا حجم کالای حمل‌شده تعیین شود، یا به‌صورت مبلغی ثابت که از پیش میان طرفین توافق شده است. این شیوه یکی از رایج‌ترین انواع قرارداد در تجارت دریایی به شمار می‌رود.
۲. اجاره بدون خدمه (Bareboat Charter یا Demise Charter)
در این نوع قرارداد، تنها خود کشتی (بدون خدمه) به چارترکننده تحویل داده می‌شود. چارترکننده مسئولیت کامل عملیات کشتی چارتری از جمله مدیریت، تأمین خدمه، ایمنی و هماهنگی‌های بندری را بر عهده دارد. در طول مدت قرارداد، مسئولیت‌های عملیاتی، مالی و حقوقی کشتی به‌طور کامل به چارترکننده منتقل می‌شود؛ در حالی که مالک صرفاً مسئولیت‌های فنی و تعمیراتی را حفظ می‌کند.
۳. اجاره زمانی (Time Charter)
در این حالت، کشتی چارتری به همراه خدمه برای مدت‌زمان معین در اختیار چارترکننده قرار می‌گیرد. جزئیات مربوط به نوع محموله، مدت قرارداد و سایر شرایط همکاری در متن توافق‌نامه قید می‌شود. معمولاً اجرت این نوع قرارداد به‌صورت روزانه یا ماهانه و بر اساس تناژ ناخالص (Deadweight Tonnage) محاسبه می‌شود.

نتیجه‌گیری 

چارترینگ کشتی، راهکاری قدرتمند، تخصصی و در عین حال انعطاف‌ پذیر برای مدیریت بارهای دریایی در تجارت بین‌المللی است. چارترینگ کشتی، در کنار فرصت‌های قابل توجهی که برای بهینه‌سازی فرآیندهای حمل‌ونقل فراهم می‌آورد، با مخاطرات و چالش‌هایی نیز همراه است که نیازمند ارزیابی دقیق و مدیریت حرفه‌ای است. تصمیم به استفاده از کشتی چارتری نباید تنها بر اساس قیمت لحظه‌ای گرفته شود، بلکه باید به مجموعه‌ای از عوامل مانند نوع کالا، زمان تحویل، مسیر حمل، حجم بار و ترکیب آن با سایر روش‌ها مانند حمل بار هوایی از چین یا حمل ریلی توجه شود. برای بسیاری از واردکنندگان و صادرکنندگان ایرانی، مخصوصاً در تعامل با بازار چین، چارترینگ کشتی می‌تواند نه‌تنها یک ابزار لجستیکی، بلکه یک مزیت رقابتی باشد. به شرطی که قراردادها با دقت تنظیم شوند، پشتیبانی حقوقی قوی وجود داشته باشد و همکاری با شرکت حمل و نقل بین المللی هوایی و دریایی و یا شرکت کارگو معتبر انجام شود.

خدمات حمل و نقل دریایی شرکت دیبا هوا دریا

شرکت دیبا هوا دریا با سال‌ها تجربه در حمل‌ونقل هوایی، دریایی و حمل بار زمینی، افتخار دارد که به ارائه راهکارهای سفارشی و متناسب برای هر پروژه بر اساس نیازهای خاص مشتریان می‌پردازد. ما با تحلیل دقیق شرایط عملیاتی و محیطی، تلاش می‌کنیم تا بهترین خدمات را در زمینه‌های مختلف حمل‌ونقل ارائه دهیم. در زمینه فریت بار نیز، تیم ما آماده است تا با توجه به شرایط و نیازهای شما، بهترین راهکارها را پیشنهاد دهد و خدماتی منطبق با استانداردهای بالا فراهم کند. شایان ذکر است که ارائه این خدمات می‌تواند با توجه به وضعیت‌های عملیاتی، شرایط بازار و سایر متغیرها متفاوت باشد. با توجه به نوسانات در نحوه ارائه خدمات در بازار، جهت اطمینان از دریافت سرویس مورد نظر از این مجموعه و اطلاع از جزئیات خدمات و شرایط به روز از شما دعوت می‌کنیم تا برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید. ما آماده‌ایم تا شرایط دقیق شما را ارزیابی کرده و راهکارهای مناسبی را با هدف دستیابی به بهترین نتایج برای شما ارائه دهیم.