چگونه هزینه حمل و نقل دریایی را محاسبه کنیم؟

هزینه حمل و نقل دریایی یکی از عوامل حیاتی در زنجیره تأمین بین المللی است که می تواند سود یا زیان یک معامله را تعیین کند. اما آیا واقعاً می دانید این هزینه حمل و نقل دریایی چگونه محاسبه می شود؟ و چرا گاهی تفاوت زیادی بین نرخ ها وجود دارد؟ در دنیای لجستیک، تنها نرخ اولیه حمل اهمیت ندارد، بلکه ده ها عامل پنهان و متغیر در تعیین هزینه باربری دریایی دخیل هستند. تاجران، واردکنندگان و حتی افرادی که قصد فریت بار دارند، اغلب با سردرگمی در مواجهه با نرخ های متفاوت روبه رو می شوند. آیا حمل دریایی مقرون به صرفه تر است یا حمل بار هوایی؟ در این مقاله سعی می کنیم به زبانی ساده و کاربردی، نحوه محاسبه هزینه حمل و نقل دریایی را توضیح دهیم، عوامل مؤثر بر نرخ ها را بررسی کنیم و راهکارهایی برای کاهش هزینه ها پیشنهاد دهیم. با بررسی مواردی مانند وزن حجمی، هزینه های پنهان، نوع بسته بندی و حتی روش های جایگزینی همچون حمل ریلی یا حمل بار زمینی، دید بهتری نسبت به این فرآیند مهم به دست خواهید آورد.

حمل بار دریایی چیست؟

حمل بار دریایی یکی از رایج‌ترین روش‌های جابه‌جایی کالا در سطح بین‌المللی است که از طریق کشتی‌های باربری انجام می‌شود. این روش، به‌ویژه برای حمل کالاهای حجیم، سنگین یا کم‌ارزش اقتصادی در مسیرهای طولانی مقرون‌به‌صرفه است. در مقایسه با حمل بار هوایی که هزینه بالاتری دارد ولی سرعت بیشتری دارد، حمل دریایی معمولاً انتخاب اصلی برای تجار و شرکت‌هایی است که حجم بالایی از بار را جابه‌جا می‌کنند و به زمان حساس نیستند. در این نوع باربری، کالاها می‌توانند به صورت کانتینری (FCL یا LCL) یا فله‌ (Bulk) منتقل شوند. شرکت‌هایی که خدمات باربری دریایی ارائه می‌دهند، معمولاً با خطوط کشتیرانی همکاری می‌کنند تا برنامه‌ریزی دقیق حمل‌ونقل انجام شود.
از مزایای اصلی حمل دریایی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• هزینه باربری دریایی کمتر از روش‌های دیگر
• ظرفیت بالا برای حمل کالا
• پوشش جغرافیایی وسیع، از جمله مسیرهایی که حمل ریلی یا زمینی پوشش نمی‌دهند

عوامل مؤثر بر نرخ حمل دریایی پایه

هزینه حمل و نقل دریایی فقط یک عدد ثابت یا ساده نیست. هزینه حمل و نقل دریایی تحت‌تأثیر عوامل متعددی قرار دارد که هر کدام می‌توانند باعث تغییرات قابل‌توجهی در نرخ نهایی شوند. یکی از مهم‌ترین این عوامل، مسافت مسیر حمل است. هرچه فاصله بین مبدأ و مقصد بیشتر باشد، طبیعتاً هزینه حمل و نقل دریایی نیز افزایش می‌یابد.
عامل دیگر وزن و حجم کالا است. برخلاف حمل بار هوایی که وزن بیشتر تعیین‌کننده اصلی هزینه حمل و نقل دریایی است، در حمل دریایی، معمولاً حجم نقش مهم‌تری دارد؛ به‌خصوص در حمل LCL که بارها به‌صورت اشتراکی در یک کانتینر قرار می‌گیرند. در چنین حالتی، هزینه بر اساس فضای اشغالی در کانتینر محاسبه می‌شود.
نوع کالا نیز در هزینه حمل و نقل دریایی تأثیرگذار است. برخی کالاها نیازمند حمل در شرایط خاص (مثل دمای کنترل‌شده یا ایمنی بالا) هستند که هزینه باربری دریایی را افزایش می‌دهند. همچنین، مبدأ حمل نیز مهم است؛ به‌طور مثال، حمل دریایی از چین ممکن است هزینه‌های متفاوتی نسبت به سایر کشورها داشته باشد، به دلیل حجم بالای صادرات، نرخ رقابتی خطوط کشتیرانی، یا تعرفه‌های گمرکی خاص.
در نهایت، زمان سال نیز می‌تواند هزینه حمل و نقل دریایی را دچار نوسان کند. در زمان‌های پرتقاضا مانند فصل تعطیلات یا سال نو چینی، هزینه‌ها افزایش می‌یابد. دانستن این عوامل می‌تواند به شما کمک کند تا هوشمندانه‌تر شرکت کارگو یا شرکت حمل و نقل بین المللی هوایی را انتخاب کرده و هزینه‌های حمل‌ونقل را مدیریت کنید.
هزینه‌های پنهان در حمل بار دریایی 
 وقتی صحبت از هزینه حمل و نقل دریایی می‌شود، اغلب فقط به نرخ پایه‌ای اشاره می‌شود که شرکت حمل‌ونقل اعلام می‌کند. اما واقعیت این است که بسیاری از هزینه‌ها پشت پرده باقی می‌مانند و اگر از آن‌ها آگاه نباشید، ممکن است در انتهای فرآیند با صورت‌حسابی روبه‌رو شوید که اصلاً انتظارش را نداشتید. در ادامه برخی از این هزینه‌های پنهان در حمل بار دریایی را مرور می‌کنیم.

هزینه ترخیص گمرکی

در بسیاری از موارد، هزینه حمل و نقل دریایی مانند عوارض واردات، مالیات بر ارزش افزوده (VAT)، یا هزینه‌های خاص ترخیص کالا در مقصد، در نرخ حمل اعلام نمی‌شود. به‌ویژه در حمل دریایی بسته به نوع کالا، ممکن است تعرفه‌ها بالا باشد. عدم آگاهی از این مورد می‌تواند هزینه نهایی را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.

هزینه‌های بندری و دِموراژ (Demurrage)

این هزینه حمل و نقل دریایی زمانی اعمال می‌شوند که کالا پس از رسیدن به بندر، به‌موقع ترخیص یا تخلیه نشود. حتی یک یا دو روز تأخیر می‌تواند منجر به پرداخت مبالغ سنگینی شود. شرکت‌های کارگو حرفه‌ای معمولاً این موضوع را مدیریت می‌کنند، اما در فریت بارهای شخصی، افراد غالباً دچار غفلت می‌شوند.

هزینه حمل داخلی از بندر تا مقصد نهایی

بسیاری از مشتریان تصور می‌کنند که وقتی بار به بندر می‌رسد، کار تمام است. اما هزینه حمل زمینی از بندر تا انبار یا مقصد نهایی معمولاً جداگانه محاسبه می‌شود.

هزینه بیمه بار

برخی افراد برای کاهش هزینه حمل و نقل دریایی اولیه، از بیمه بار صرف‌نظر می‌کنند. اما این کار یک ریسک بزرگ است. در صورت آسیب یا گم شدن بار، بدون بیمه هیچ خسارتی دریافت نخواهید کرد. هزینه بیمه، با توجه به ارزش کالا، متفاوت است اما اغلب در نرخ اعلامی اولیه گنجانده نمی‌شود.

هزینه حمل و نقل کالاهایی با بسته‌بندی نامنظم

یکی از عوامل کم‌تر شناخته‌شده ولی بسیار مهم در تعیین هزینه حمل و نقل دریایی، نوع و شکل بسته‌بندی کالاهاست. در ظاهر شاید تفاوتی بین یک جعبه مربعی استاندارد و یک بسته نامنظم وجود نداشته باشد، اما در عمل، این تفاوت می‌تواند تأثیر زیادی بر هزینه باربری دریایی بگذارد. در ادامه بررسی می‌کنیم که چگونه بسته‌بندی نامنظم، هزینه‌های اضافی به‌همراه دارد.

افزایش فضای اشغالی در کانتینر

کالاهایی که بسته‌بندی‌ به شکل غیر استاندارد یا نامنظم است، معمولاً فضای بیشتری در کانتینر اشغال می‌کنند. این مسئله به‌ویژه در حمل بار به‌صورت اشتراکی (LCL) از اهمیت بالایی برخوردار است. شرکت‌های باربری دریایی معمولاً هزینه حمل و نقل دریایی را بر اساس حجم قابل بارگیری (CBM) محاسبه می‌کنند، نه صرفاً وزن. بنابراین بسته‌های نامتقارن باعث کاهش بهره‌وری فضا و افزایش هزینه می‌شوند.

نیاز به تجهیزات خاص برای بارگیری

بسته‌بندی نامناسب یا اشکال غیر استاندارد کالاها ممکن است نیاز به استفاده از تجهیزات ویژه مانند لیفتراک مخصوص یا جرثقیل داشته باشد. این موضوع هم باعث افزایش زمان بارگیری می‌شود و هم هزینه حمل و نقل دریایی  را بالا می‌برد. 

خطر آسیب و نیاز به بیمه بالاتر

بسته‌های نامنظم معمولاً ایمنی کمتری دارند و احتمال آسیب‌دیدگی در طول حمل‌ونقل بالاتر است. شرکت‌های فریت بار یا شرکت کارگو برای چنین محموله‌هایی ممکن است بیمه با نرخ بالاتری پیشنهاد دهند، چون ریسک آن‌ها بیشتر است.

نقش شرکت‌های کارگو در کاهش هزینه حمل و نقل دریایی

شرکت‌های کارگو به‌عنوان یکی از مهم‌ترین واسطه‌ها در زنجیره حمل‌ونقل بین‌المللی، نقش کلیدی در کاهش هزینه باربری دریایی، ساده‌سازی فرآیندها و افزایش بهره‌وری در واردات دارند. اگرچه بسیاری از تجار، خصوصاً تازه‌واردها، تصور می‌کنند که استفاده از خدمات کارگو ممکن است هزینه‌بر باشد، اما در واقع، این شرکت‌ها می‌توانند موجب صرفه‌جویی قابل‌توجهی در هزینه حمل و نقل دریایی شوند.

دسترسی به نرخ‌های رقابتی از طریق قراردادهای عمده

شرکت‌های کارگو معمولاً با خطوط کشتیرانی بین‌المللی قراردادهای بلندمدت و عمده دارند. این موضوع باعث می‌شود بتوانند نرخ‌های بسیار پایین‌تری نسبت به مشتریان فردی دریافت کنند. در نتیجه، شما به عنوان واردکننده یا حتی در فریت بار شخصی، می‌توانید از این تخفیف‌ها بهره‌مند شوید.

تجمیع بار برای حمل LCL ارزان‌تر

در مواردی که واردکننده بار کامل یک کانتینر را ندارد، شرکت کارگو بار چند مشتری را ترکیب می‌کند (LCL). این کار باعث می‌شود هزینه حمل بین مشتریان تقسیم شود و هزینه حمل و نقل دریایی برای هر واحد حجم (CBM) کاهش یابد.

مشاوره تخصصی و جلوگیری از هزینه‌های اضافی

یکی از مهم‌ترین خدمات شرکت‌های کارگو، مشاوره در مورد انتخاب نوع کانتینر، زمان مناسب برای ارسال، مسیرهای حمل جایگزین، و هشدار درباره هزینه‌های پنهان مثل دموراژ یا هزینه‌های بندری است. این تخصص می‌تواند از ضررهای احتمالی جلوگیری کند.

انعطاف‌پذیری در انتخاب روش حمل در شرایط بحرانی

زمانی که مسیرهای دریایی با تأخیر، محدودیت یا افزایش هزینه حمل و نقل دریایی مواجه می‌شوند، شرکت‌های کارگو به‌سرعت می‌توانند گزینه‌هایی مانند خدمات بار هوایی یا حمل بار زمینی را جایگزین کنند. این انعطاف‌پذیری باعث می‌شود زمان و هزینه باربری دریایی، هر دو بهینه شود.

انجام کلیه امور گمرکی و مدارک

یکی از دلایلی که باعث هزینه‌های پنهان در حمل بار می‌شود، اشتباه در تهیه مدارک گمرکی یا تأخیر در ترخیص است. شرکت‌های کارگو باتجربه تمامی این امور را مدیریت می‌کنند و ریسک هزینه‌های ناگهانی را به حداقل می‌رسانند.

نتیجه گیری

در نهایت، برای مدیریت بهتر هزینه حمل و نقل دریایی باید به همه عوامل مؤثر از جمله نوع کالا، بسته‌بندی، مسیر حمل، زمان ارسال، و همچنین هزینه‌های پنهان مثل دموراژ، بیمه و ترخیص توجه داشت. همکاری با شرکت‌های حرفه‌ای مثل شرکت کارگو یا شرکت حمل و نقل بین‌المللی هوایی می‌تواند نقش مهمی در کاهش هزینه‌ها، جلوگیری از اشتباهات رایج و انتخاب بهترین روش حمل (دریایی، ریلی، زمینی یا هوایی) ایفا کند. با برنامه‌ریزی دقیق، دریافت پیش‌فاکتور کامل، انتخاب نوع حمل متناسب با شرایط، و استفاده از مشاوره کارشناسان مجرب، می‌توان هزینه‌های نهایی واردات را به‌طور قابل‌توجهی کاهش داد و از بروز هزینه‌های غیرمنتظره جلوگیری کرد.

خدمات حمل و نقل بین المللی دریایی شرکت دیبا هوا دریا

شرکت دیبا هوا دریا با سال‌ها تجربه در حمل‌ونقل هوایی، دریایی و زمینی، افتخار دارد که به ارائه راهکارهای سفارشی و متناسب برای هر پروژه بر اساس نیازهای خاص مشتریان می‌پردازد. ما با تحلیل دقیق شرایط عملیاتی و محیطی، تلاش می‌کنیم تا بهترین خدمات را در زمینه‌های مختلف حمل‌ونقل ارائه دهیم. در زمینه حمل بار هوایی از چین نیز، تیم ما آماده است تا با توجه به شرایط و نیازهای شما، بهترین راهکارها را پیشنهاد دهد و خدماتی منطبق با استانداردهای بالا فراهم کند. شایان ذکر است که ارائه این خدمات می‌تواند با توجه به وضعیت‌های عملیاتی، شرایط بازار و سایر متغیرها متفاوت باشد. با توجه به نوسانات در نحوه ارائه خدمات در بازار، جهت اطمینان از دریافت سرویس مورد نظر از این مجموعه و اطلاع از جزئیات خدمات و شرایط به روز از شما دعوت می‌کنیم تا برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید. ما آماده‌ایم تا شرایط دقیق شما را ارزیابی کرده و راهکارهای مناسبی را با هدف دستیابی به بهترین نتایج برای شما ارائه دهیم.