لشینگ بار (Lashing) چیست؟

لشینگ بار یکی از حیاتی ترین بخش های حمل ونقل کالا در سطح بین المللی است؛ اما واقعاً چقدر با این مفهوم آشنا هستیم؟ تصور کنید یک محموله ارزشمند از طریق باربری دریایی یا حمل بار هوایی به مقصد ایران در حال جابجایی است، اما به دلیل نبود مهار مناسب در طول مسیر، دچار آسیب می شود. در چنین شرایطی، فقدان لشینگ اصولی می تواند خسارات مالی جدی به همراه داشته باشد. لشینگ بار دقیقاً برای جلوگیری از همین اتفاق طراحی شده است؛ هم در حمل دریایی، در فریت بار یا حتی حمل ریلی، لشینگ نقش کلیدی در ایمنی کالا دارد. بسیاری از شرکت های حمل و نقل بین المللی هوایی، دریایی و زمینی از این تکنیک برای حفاظت از بارهای حساس استفاده می کنند، اما درک صحیح از روش ها، تجهیزات و مسئولیت ها، برای هر کسی که با حوزه لجستیک سر و کار دارد، ضروری است. در این مقاله قصد داریم به طور کامل به بررسی مفهوم لشینگ بار بپردازیم؛ از روش های اجرایی آن گرفته تا اشتباهات رایج، تجهیزات مورد استفاده، تفاوت آن با بسته بندی معمول و حتی اینکه چه کسی مسئول اجرای درست آن است. اگر در زمینه خدمات بار هوایی، حمل بار زمینی یا همکاری با شرکت کارگو فعالیت دارید، این راهنما می تواند دید تخصصی و کاربردی به شما بدهد.

لشینگ بار چیست؟

لشینگ بار (Lashing) فرآیندی تخصصی در حوزه لجستیک و حمل‌ونقل است که هدف آن مهار و تثبیت بار در حین جابجایی است. در این روش از تجهیزات متنوعی مانند تسمه‌ها، زنجیرها، قلاب‌ها، سیم بکسل و ابزارهای لشینگ بار استفاده می‌شود تا بارها هنگام حمل دچار لغزش، جابه‌جایی یا سقوط نشوند. این کار نه‌تنها برای محافظت از کالا انجام می‌شود، بلکه در حفظ ایمنی کل وسایل حمل‌ونقل، از کشتی گرفته تا هواپیما و کامیون نیز نقش مهمی ایفا می‌کند.
لشینگ بار به‌ ویژه در باربری دریایی اهمیت زیادی دارد، جایی که کانتینرها ممکن است با امواج شدید یا تغییر ناگهانی مسیر مواجه شوند. همچنین در حمل بار هوایی یا حمل دریایی که مسیرهای طولانی و پر ریسکی را شامل می‌شوند، اجرای درست لشینگ برای کاهش خسارات احتمالی الزامی است. شرکت‌های حرفه‌ای در حوزه خدمات بار هوایی و فریت بار معمولاً تیم‌هایی تخصصی برای انجام عملیات لشینگ بار دارند تا از سلامت محموله تا مقصد اطمینان حاصل کنند.
این مفهوم با بسته‌ بندی متفاوت است؛ بسته‌بندی مربوط به آماده‌سازی کالا برای حمل است، اما لشینگ مستقیماً به تثبیت فیزیکی بار در داخل وسیله نقلیه مربوط می‌شود. اجرای صحیح لشینگ نیازمند دانش فنی، ابزار مناسب و توجه کامل به استانداردهای ایمنی بین‌المللی است.

چرا به لشینگ بار در حمل‌ونقل نیاز داریم؟

یکی از چالش‌های اساسی در حمل و نقل بین المللی هوایی، دریایی و زمینی، ثبات بار است. وقتی بارها به‌ درستی مهار نشوند، در اثر تکان‌های شدید یا ترمزهای ناگهانی، ممکن است به یکدیگر برخورد کنند یا حتی به بدنه وسیله نقلیه آسیب بزنند. این موضوع می‌تواند نه‌تنها منجر به خسارات مالی شود، بلکه خطرات جانی نیز به همراه داشته باشد.
در مسیر هایی مانند حمل بار زمینی در جاده‌های پر پیچ‌وخم یا حمل ریلی که سرعت و لرزش زیاد است، تنها راه جلوگیری از آسیب به بار، اجرای لشینگ اصولی است. حتی در حمل‌ونقل‌هایی که از طریق شرکت کارگو انجام می‌شود، هرگونه بی‌توجهی به لشینگ، می‌تواند اعتبار شرکت را زیر سوال ببرد.
با توجه به اینکه لجستیک بین‌المللی یک فرآیند پیچیده و چند بخشی است، نبود سیستم لشینگ مناسب می‌تواند کل زنجیره تأمین را مختل کند. به همین دلیل، در کشورهای پیشرفته، اجرای لشینگ بار جزو الزامات قانونی برای شرکت‌های حمل‌ونقل به حساب می‌آید.

بارگیری و لشینگ محموله در کشتی

در زمانی که کشتی به‌ طور پایدار روی آب قرار گرفته است، چه به‌ صورت کاملاً عمودی و چه با مقدار معقولی شیب به سمت عقب، عملیات بارگیری محموله انجام می‌گیرد. اما زمانی که کشتی به دریا وارد می‌شود، تحت تأثیر نیروهای بیرونی قرار می‌گیرد که منجر به ایجاد شش نوع حرکت (حرکت انتقالی عمودی، حرکت انتقالی عرضی، حرکت انتقالی طولی، حرکت چرخش حول محور عمودی، حرکت چرخش طولی و حرکت چرخش عرضی) مختلف در کشتی می‌گردد. این حرکات به‌ ویژه برای کشتی‌هایی که نیازمند لشینگ بار و ایمن‌سازی محموله در عرشه باز خود هستند (مانند کشتی‌های کانتینری)، تهدید به‌شمار می‌آیند.
چنانچه محموله به‌طور کافی مهار نشده باشد، ممکن است در شرایطی که دریا متلاطم است و باد با سرعت و شدت زیاد می‌وزد، دچار آسیب شود. هیچ راه گریزی از تأثیرات آن‌ها باقی نخواهد ماند. این موضوع منجر به آسیب‌ دیدگی محموله‌های مجاور، آسیب به سازه‌ها و تجهیزات کشتی و حتی پرتاب محموله به بیرون از عرشه خواهد شد. عدم لشینگ بار صحیح محموله و عدم رعایت دستور العمل‌های چیدمان ایمن آن در کشتی، تهدیدی جدی برای دارایی، جان انسان‌ها و محیط زیست دریایی به‌ حساب می‌آید.
برای پیشگیری از چنین وضعیت‌هایی، کارکنان مسئول در کشتی باید از صلاحیت کافی در زمینه برنامه‌ ریزی و اجرای حمل‌ونقل ایمن محموله برخوردار باشند. این موضوع از طریق طراحی مناسب لشینگ بار کانتینر و ایمن‌ سازی آن محقق می‌گردد. در ادامه، به مؤلفه‌هایی اشاره خواهد شد که برای درک اهمیت لشینگ بار صحیح محموله، حیاتی محسوب می‌شوند.

دلایل اصلی آسیب یا از دست رفتن محموله

• شرایط جوی شدید و نامساعد و عدم آگاهی تخصصی نسبت به عوامل مکانیکی مؤثر در ایمنی بار: بی‌توجهی به سطوح مختلف مقیاس باد بوفورت (این مقیاس برای اندازه‌گیری قدرت باد بدون نیاز به ابزار دقیق و صرفاً بر اساس اثرات باد بر محیط اطراف (مثل درخت‌ها، امواج دریا، ساختمان‌ها و...) طراحی شده است.) و عدم آمادگی برای بدترین وضعیت ممکن، می‌تواند فاجعه‌ آفرین باشد. گاهی کارکنان مسئول حمل محموله قادر به پیش‌ بینی ویژگی‌های حرکتی کشتی و رفتار آن در شرایط بد جوی نمی‌باشند.
• عدم آگاهی نسبت به مقررات و دستورالعمل‌های راهنما: نادیده گرفتن الزامات و راهنماهای مربوط به لشینگ بار و ایمن‌سازی محموله ممکن است منجر به بروز حوادث جدی گردد.
• کمبود زمان و نیروی انسانی جهت تکمیل ایمن‌سازی محموله پیش از عزیمت: به‌ دلیل حجم زیاد امور اداری و زمان محدود توقف کشتی در بندر، اصول اولیه لشینگ و جابجایی محموله‌ها نادیده گرفته می‌شود.
• عدم کاربرد صحیح تکنیک‌های اولیه دریانوردی برای تثبیت کامل محموله: استفاده نادرست یا ناکافی از چوب‌ بندی (dunnage)، عبور دادن تسمه‌های لشینگ بار از لبه‌های تیز که منجر به پاره‌شدن آن‌ها می‌گردد، یا اعمال نیروی ناکافی و استفاده از تعداد نامناسبی مهار، می‌تواند موجب عدم ایمنی محموله شود.
• استفاده ناصحیح از تجهیزات لشینگ: استفاده ناصحیح از تجهیزات لشینگ یکی از مشکلات رایج در فرآیند مهاربندی بار به شمار می‌رود. در بسیاری از موارد، این خطا ناشی از ساخت نادرست یا به‌کارگیری غیر استاندارد تجهیزات و همچنین فقدان آشنایی کافی با نحوه عملکرد و کاربرد ابزارهای تخصصی است. این موضوع می‌تواند منجر به کاهش ایمنی محموله و افزایش احتمال آسیب در طول مسیر حمل‌ونقل شود.
• عدم یکنواختی در استحکام اجزای مختلف لشینگ بار: ویژگی‌های کلی کشتی و عمر سازه‌ای آن نقش مهمی در اثربخشی عملیات ایمن‌سازی محموله ایفا می‌کند.
• چیدمان نادرست یا نامتوازن و توزیع نامناسب وزن: در چنین حالاتی، اقدامات کافی برای حفظ پایداری و کنترل کشتی انجام نگرفته است.

نکاتی که باید در هنگام لشینگ (Lashing) محموله به خاطر سپرد

• چیدمان فشرده و مناسب کانتینرها در کشتی می‌تواند نیاز به لشینگ بار کامل را از بین ببرد، مشروط بر آنکه محموله به‌خوبی بسته‌ بندی شده باشد و اجزای سنگین در آن وجود نداشته باشد.
• واحدهای بزرگ و سنگین حتی در صورت پر شدن فضای اطراف آن‌ها با محموله‌های دیگر، همچنان نیازمند لشینگ هستند. توجه ویژه‌ای باید به احتمال لغزش یا واژگونی آن‌ها شود.
• امکان لشینگ چندین واحد به‌ صورت یک بلوک یکپارچه وجود دارد.
• باید از نقاط لشینگ دائمی روی محموله استفاده شود، اما توجه شود که این نقاط معمولاً برای حمل‌ونقل زمینی طراحی شده‌اند و لزوماً برای ایمن‌ سازی در کشتی مناسب نیستند.
• مهاربندهای مستقل باید تنها به نقاط ساختاری مناسب و مقاوم در کشتی، و ترجیحاً به نقاط تعیین‌شده برای لشینگ بار، بسته شوند.
• مهاربندها باید سفت و تا حد امکان کوتاه باشند تا گیرایی مؤثر‌تری ایجاد گردد.
• در صورت امکان، تنش وارد شده توسط چند مهاربند متصل به یک محموله باید یکنواخت باشد. استفاده ترکیبی از مواد مختلف با مقاومت و کشسانی متفاوت باید به‌طور کامل اجتناب شود.
• مهاربندها باید قابلیت بازرسی و سفت شدن در حین مسیر را داشته باشند.
• تعداد مهاربندها باید به حدی باشد که هنگام نوسان ۳۰ درجه‌ای کشتی با مدت‌زمان ۱۳ ثانیه، از جابه‌جایی بار جلوگیری گردد.
• فشردن محموله به سمت کف کشتی تأثیر بسزایی در ایمن‌سازی کامل آن پیش از هرگونه جابه‌جایی خواهد داشت.

روش‌های رایج لشینگ محموله خشک

• لشینگ (Lashing): این واژه به‌ صورت عمومی برای اشاره به تمام روش‌های ایمن‌سازی بار در کشتی به‌کار می‌رود. این روش شامل استفاده از طناب، سیم، تسمه، بند فلزی یا زنجیر و سایر تجهیزات تنظیم‌کننده نیرو می‌باشد که عمدتاً در کشتی‌های کانتینری مورد استفاده قرار می‌گیرند.
• پُرکردن با قاب چوبی (Tomming): ایجاد یک ساختار پشتیبان از چوب نرم مربعی‌شکل برای فیکس کردن بار در محل در برابر ساختار کشتی یا سایر محموله‌ها، باید ایجاد شود.
• پُرکردن فضاهای خالی (Filling): از کیسه‌های هوا، پالت‌های خالی، لاستیک‌های کهنه و اقلام مشابه برای پر کردن فضاهای خالی بین محموله‌ها یا بین محموله و ساختار کشتی استفاده می‌شود.
• ضد لغزش (Anti-skid): برای افزایش اصطکاک بین محموله‌ها و جلوگیری از لغزش، از تخته‌های صاف استفاده می‌شود.
• یکپارچه‌سازی (Binding): با استفاده از چوب‌بندی، محموله‌های متعدد به‌صورت یک بلوک واحد درآورده می‌شوند. همچنین چیدن کیسه‌ها یا کارتن‌ها در جهت‌های مختلف در هر ردیف، موجب ایجاد ساختار قفل‌شونده می‌شود که از جابه‌جایی بار جلوگیری می‌نماید.
• تغییرات ساختاری (Structural Modifications): برای محموله‌های بسیار سنگین یا دارای اشکال غیر معمول، می‌توان آن را مستقیماً به سازه کشتی جوش داد یا با استفاده از سازه‌های فولادی، تکیه‌گاه یا چهارچوب دائمی ایجاد نمود که به بدنه کشتی متصل گردد.

اصول پایه‌ای لشینگ بار ایمن با استفاده از اسلینگ (Slinging) 

اسلینگ (Sling) یک ابزار بالابری است که برای بلند کردن و جابجایی بارها با استفاده از جرثقیل یا سایر تجهیزات حمل‌ونقل به کار می‌رود. اسلینگ‌ها معمولاً شامل طناب‌ها، زنجیرها، تسمه‌های پارچه‌ای یا سیم‌های فلزی (فولادی) هستند که به دور بار بسته می‌شوند تا آن را ایمن و متعادل بلند کنند.
در فرآیند پیش‌اسلینگ (Pre-slinging)، این اسلینگ‌ها پیش از رسیدن بار به کشتی به آن متصل می‌شوند، به‌طوری که هنگام بارگیری فقط کافی است اسلینگ را به قلاب جرثقیل وصل کنند و عملیات بلند کردن بلافاصله انجام شود. در هنگام بلند کردن محموله با اسلینگ، هدف آن است که بار در هوا به همان میزان ایمن باشد که روی زمین قرار داشته است.

• محموله‌ها باید به‌طور کامل توسط اسلینگ ایمن شده باشند:
  • محموله‌ها باید به‌ طور کامل درون اسلینگ‌ها قرار بگیرند (مانند کیسه‌ها درون تورها).
  • در صورت وجود، از آویزها یا زبانه‌های ثابت برای بلند کردن استفاده شود.
  • زاویه بین یک خط افقی و پایه یا بدنه اسلینگ بسیار مهم است زیرا بر توزیع وزن بار و استحکام اسلینگ تاثیر می‌گذارد.
• در صورت استفاده از تجهیزات خاص، این تجهیزات باید به‌درستی به محموله متصل شده و دستورالعمل‌های تولیدکننده رعایت شود.
• اسلینگ‌ها باید به‌صورت ایمن به تجهیزات بالابر متصل شده باشند.
• محموله باید به‌گونه‌ای لشینگ بار شود که هنگام بلند شدن، تغییر شکل ندهد یا فرو نریزد.
• محموله و تجهیزات بلند کردن باید به‌گونه‌ای ایمن مهار شوند که نه اسلینگ دچار آسیب شود و نه خود محموله آسیب ببیند؛ بنابراین، استفاده از ضربه‌گیر یا پوشش‌های محافظ در نقاط تماس، به‌ویژه در محل لبه‌های تیز یا بخش‌های آسیب‌پذیر، الزامی است.
• تمام اجزای بلند کننده باید دارای نقاط مفصل در نزدیک‌ترین حالت به وضعیت عمودی باشند تا جابه‌جایی روانی با جرثقیل انجام گیرد.

نتیجه‌گیری

لشینگ بار (Lashing) یکی از پایه‌های اصلی ایمنی در زنجیره‌های پیچیده حمل‌ و نقل بین‌المللی است؛ مفهومی که اگرچه شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما اجرای درست آن نیازمند دانش فنی، تجهیزات مناسب و تجربه عملی است. در دنیای امروز که روزانه هزاران محموله از طریق باربری دریایی، حمل بار هوایی، حمل ریلی و زمینی در حال جا به‌ جایی هستند، کوچک‌ترین سهل‌ انگاری در تثبیت بار می‌تواند به خسارات جدی منجر شود.
از انتخاب روش صحیح لشینگ بار، آشنایی با ابزارهای تخصصی، رعایت زاویه و کشش استاندارد، تا تخصیص مسئولیت واضح بین شرکت‌های کارگو و فرستنده بار؛ همه این عوامل دست به دست هم می‌دهند تا ایمنی بار در سطح بین‌المللی تضمین شود. به‌خصوص در مسیرهای پرچالش مانند حمل دریایی از چین یا پروازهای سنگین فریت بار، لشینگ دیگر یک انتخاب نیست؛ بلکه یک الزام حرفه‌ای است.

خدمات حمل و نقل بین المللی دیبا هوا دریا

شرکت دیبا هوا دریا با سال‌ها تجربه در حمل‌ونقل هوایی، دریایی و زمینی، افتخار دارد که به ارائه راهکارهای سفارشی و متناسب برای هر پروژه بر اساس نیازهای خاص مشتریان می‌پردازد. ما با تحلیل دقیق شرایط عملیاتی و محیطی، تلاش می‌کنیم تا بهترین خدمات را در زمینه‌های مختلف حمل‌ونقل ارائه دهیم. در زمینه حمل بار هوایی از چین نیز، تیم ما آماده است تا با توجه به شرایط و نیازهای شما، بهترین راهکارها را پیشنهاد دهد و خدماتی منطبق با استانداردهای بالا فراهم کند. شایان ذکر است که ارائه این خدمات می‌تواند با توجه به وضعیت‌های عملیاتی، شرایط بازار و سایر متغیرها متفاوت باشد. با توجه به نوسانات در نحوه ارائه خدمات در بازار، جهت اطمینان از دریافت سرویس مورد نظر از این مجموعه و اطلاع از جزئیات خدمات و شرایط به روز از شما دعوت می‌کنیم تا برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید. ما آماده‌ایم تا شرایط دقیق شما را ارزیابی کرده و راهکارهای مناسبی را با هدف دستیابی به بهترین نتایج برای شما ارائه دهیم.