نقش بلاکچین در امنیت و شفافیت اسناد حمل‌ونقل دریایی

در سال های اخیر، تحول حمل و نقل بین المللی با استفاده از بلاکچین به یکی از جدی ترین روندهای صنعت لجستیک تبدیل شده است؛ زیرا این فناوری زیرساختی قابل اعتماد برای ثبت و تبادل داده فراهم می کند. استفاده از بلاکچین، نقش بلاکچین در امنیت و شفافیت اسناد حمل و نقل دریایی را بیش از گذشته برجسته کرده و مسیر مدیریت اطلاعات را از مدل های کاغذی به سامانه های دیجیتال و غیرقابل تغییر سوق داده است. این تحول باعث شده است نقش بلاک چین در شفافیت زنجیره تأمین جهانی به عنوان یکی از مهم ترین مزیت های رقابتی مطرح شود؛ زیرا شرکت ها می توانند جریان کالا، اصالت اسناد و وضعیت محموله ها را بدون واسطه و با دقت بالا رهگیری کنند. در این میان، نقش بلاک چین در تحول لجستیک دریایی ایران نیز قابل توجه است، زیرا می تواند به ارتقای شفافیت، کاهش خطاهای اداری، بهبود هماهنگی میان شرکت های کشتیرانی، تسهیل تبادل اسناد و افزایش سرعت عملیات بندری کمک کند و زمینه ای برای همگام سازی صنعت دریایی کشور با استانداردهای بین المللی فراهم سازد.

در دنیای امروز که تجارت جهانی با سرعت چشم‌گیری در حال رشد است، امنیت و شفافیت اسناد حمل‌ونقل بین‌المللی به یکی از چالش‌های اساسی شرکت حمل و نقل بین المللی و سازمان‌های فعال در این حوزه تبدیل شده است. در این میان، فناوری بلاکچین به‌عنوان یک راه‌حل نوین و قدرتمند، توانسته جایگاه خود را به‌عنوان ابزاری مؤثر در افزایش امنیت و شفافیت در حمل‌ونقل دریایی پیدا کند. فناوری بلاکچین، با استفاده از سیستم‌های غیرمتمرکز و تغییرناپذیر، می‌تواند تحول بزرگی در نحوه مدیریت اسناد و اطلاعات مربوط به حمل‌ونقل بین‌المللی ایجاد کند. در این مقاله، به بررسی نقش بلاکچین در حمل و نقل بین‌المللی دریایی، به‌ویژه در امنیت اسناد و شفافیت زنجیره تأمین پرداخته خواهد شد.

بلاکچین چیست؟

«بلاکچین» سامانه‌ای دیجیتال، توزیع‌شده و غیرمتمرکز است که داده‌ها را در قالب زنجیره‌ای از بلوک‌های به‌هم‌پیوسته ذخیره می‌کند و همین ساختار، امکان هرگونه تغییر یا حذف غیرشفاف را عملاً از میان برمی‌دارد. استفاده از سازوکارهای رمزنگاری موجب می‌شود تمام تراکنش‌ها یا اطلاعات ثبت‌شده در شبکه با بالاترین سطح امنیت و شفافیت میان اعضای سیستم تبادل شوند، بدون آنکه نیازی به نهادهای واسط یا کنترل‌کننده مرکزی باشد. هنگامی‌که نسخه‌ای یکسان از اطلاعات در اختیار تمامی مشارکت‌کنندگان قرار می‌گیرد، اعتماد، یکپارچگی داده‌ها و قابلیت رهگیری دقیق تراکنش‌ها تضمین می‌شود؛ امری که استانداردهای تازه‌ای برای کارایی و امنیت در فعالیت‌های تجاری و زنجیره‌ تأمین ایجاد کرده است.
در صنعت حمل‌ونقل بین‌المللی، این ویژگی‌ها کاربردی بسیار مهم پیدا می‌کنند. ثبت اسناد حمل دریایی کالا، بارنامه‌ها، اطلاعات حمل کانتینر، جزئیات حمل بار هوایی، فریت بار یا حتی قراردادهای حمل ترکیبی روی بلاکچین باعث می‌شود هیچ فرد یا بخشی نتواند بدون ایجاد ردپا در آن‌ها دخل‌وتصرف کند. در عملیاتی که شرکت حمل و نقل بین المللی، شرکت کشتیرانی یا نمایندگی کشتیرانی روزانه انجام می‌دهند، حجم زیادی از داده‌ها میان واحدهای مختلف ردوبدل می‌شود و بلاکچین این امکان را فراهم می‌کند که همه ذی‌نفعان بدون واسطه به اطلاعات معتبر و همسان دسترسی داشته باشند. نتیجه این سازوکار، افزایش امنیت اسناد، جلوگیری از جعل، سرعت‌بخشی به هماهنگی‌ها، کاهش خطاهای انسانی و بهبود دقت در استعلام قیمت حمل و نقل دریایی است. از همین‌رو، بلاکچین در حمل و نقل تنها یک فناوری نوظهور نیست، بلکه به زیرساختی قدرتمند برای تحول مدیریت زنجیره تأمین جهانی تبدیل شده است.

کاهش هزینه‌ها و بهینه‌سازی فرآیندهای حمل‌ونقل بین‌المللی

در دنیای رقابتی امروز، مدیریت هزینه‌ها به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های شرکت حمل و نقل بین المللی، شرکت کارگو و حتی مجموعه‌هایی که در حوزه حمل‌ونقل بین‌المللی زمینی و دریایی فعالیت می‌کنند تبدیل شده است. فناوری بلاکچین با حذف واسطه‌های غیرضروری، ساده‌سازی فرایندهای اسنادی و دیجیتالی‌سازی مراحل مختلف حمل، نقشی مؤثر در کاهش هزینه‌های عملیاتی ایفا می‌کند. در حمل دریایی کالا، بخش زیادی از هزینه‌ها ناشی از تأخیر در تأیید اسناد، پیچیدگی در استعلام قیمت حمل‌ونقل دریایی و هماهنگی میان بخش‌هایی مانند حمل و نقل کانتینری، حمل بار دریایی و حمل ترکیبی است. بلاکچین با فراهم کردن یک پایگاه داده مشترک و قابل‌اعتماد میان شرکت کشتیرانی، نمایندگی کشتیرانی، شرکت‌های کارگو و ارائه‌دهندگان حمل و نقل بین المللی هوایی، سرعت دسترسی به اطلاعات را افزایش می‌دهد و بروکراسی‌های زمان‌بر را از میان برمی‌دارد. این سطح از شفافیت موجب کاهش خطاهای انسانی، کوتاه شدن زمان انجام تشریفات کالا، یکپارچگی بیشتر مدیریت حمل بار هوایی، حمل‌بار زمینی، ریلی و دریایی و در نهایت تصمیم‌گیری سریع‌تر و دقیق‌تر مشتریان می‌شود. حاصل این تغییر، بهینه‌سازی واقعی در مدیریت زنجیره تأمین و افزایش کارایی کلی عملیات حمل‌ونقل است.

تأثیر بلاکچین بر نمایندگی‌های کشتیرانی و دیجیتالی شدن فرآیندهای اسنادی

نمایندگی کشتیرانی و شرکت کشتیرانی از جمله مهم‌ترین بخش‌هایی هستند که بالاترین حجم تبادل اسناد را در فرآیند حمل دریایی کالا بر عهده دارند. بارنامه‌ها، گواهی‌های مبدأ، اسناد مربوط به حمل کانتینر، قراردادهای حمل ترکیبی و حتی اطلاعات مرتبط با حمل بار دریایی و حمل بار هوایی باید میان نهادهای مختلف تبادل شوند و این گردش گسترده اسناد کاغذی، علاوه بر افزایش هزینه‌ها، احتمال خطا و جعل را نیز بالا می‌برد. فناوری بلاکچین با ارائه بارنامه الکترونیکی (e-BL) و ایجاد بستری امن برای ثبت اطلاعات، انقلابی بزرگ در این ساختار ایجاد کرده است. با ثبت اسناد در بلاکچین در حمل و نقل، نمایندگی‌های کشتیرانی می‌توانند بدون نگرانی از تغییر یا حذف غیرمجاز داده‌ها، همه مراحل اسنادی را با اطمینان کامل مدیریت کنند؛ زیرا هر تغییر همراه با امضا و زمان ثبت می‌شود و تمامی ذی‌نفعان هم‌زمان به یک نسخه معتبر دسترسی دارند. این تحول نه‌تنها سرعت عملیات شرکت حمل و نقل بین المللی را افزایش داده، بلکه هماهنگی با شرکت کارگو و خطوط هوایی و  خدمات بار هوایی در حمل‌ونقل بین‌المللی هوایی را ساده‌تر کرده است. همچنین مدیریت حمل کانتینر، استعلام قیمت حمل‌ونقل دریایی و تبادل اسناد در حمل ترکیبی و حمل ریلی با دقت و امنیت بیشتری انجام می‌شود. در نتیجه، بلاکچین به زیرساختی قابل‌اعتماد برای دیجیتالی شدن کامل فرآیندهای اسنادی صنعت حمل‌ونقل تبدیل شده است.

تکنیک‌های بلاکچین در افزایش امنیت اطلاعات و جلوگیری از دستکاری اسناد دریایی

بلاکچین به عنوان یک فناوری پیشرفته، به دلیل ویژگی‌های خاص خود، نقش بزرگی در افزایش امنیت اطلاعات و جلوگیری از دستکاری اسناد دریایی دارد. در ادامه به‌صورت دقیق‌تر به نقش بلاکچین در حمل و نقل بین‌المللی، تکنیک‌ها و روش‌هایی که بلاکچین در حمل و نقل برای افزایش امنیت و جلوگیری از دستکاری اسناد دریایی استفاده می‌کند، می‌پردازیم:

غیرمتمرکز بودن (Decentralization)

یکی از اصول کلیدی بلاکچین، غیرمتمرکز بودن است. در یک سیستم بلاکچین، اطلاعات در چندین نقطه یا نود (node) ذخیره می‌شود و هیچ نقطه مرکزی برای کنترل داده‌ها وجود ندارد. این امر مانع از دسترسی یک نهاد یا فرد برای تغییر یا دستکاری داده‌ها می‌شود. در حمل دریایی کالا، این ویژگی باعث می‌شود که اطلاعات مهم مانند بارنامه‌ها، اسناد مالی و اسناد حمل‌ونقل در برابر تغییرات غیرمجاز محافظت شوند.

تغییرناپذیری داده‌ها (Immutability)

یکی از مهم‌ترین مزایای بلاکچین، تغییرناپذیری داده‌های ذخیره‌شده در آن است. هر تراکنش یا تغییر در اطلاعات در یک بلاک ذخیره می‌شود و پس از تأیید توسط شبکه، این بلاک به بلاک‌های قبلی زنجیره اضافه می‌شود. از آنجا که هر بلاک به بلاک قبلی مرتبط است، تغییر در داده‌های قبلی تقریباً غیرممکن می‌شود، مگر اینکه کل شبکه موافقت کند. این ویژگی بلاکچین در حمل و نقل دریایی برای شرکت‌ حمل‌ونقل دریایی به‌ویژه برای جلوگیری از دستکاری اسناد دریایی مانند بارنامه‌ها، قراردادها و اطلاعات بارگیری بسیار مهم است.

رمزنگاری (Cryptography)

بلاکچین از رمزنگاری قوی برای محافظت از داده‌ها و احراز هویت کاربران استفاده می‌کند. تمامی اطلاعاتی که در بلاکچین ذخیره می‌شوند، از طریق الگوریتم‌های پیچیده رمزنگاری شده و تنها کاربران مجاز می‌توانند به آن دسترسی پیدا کنند. این تکنیک تضمین می‌کند که اطلاعات حساس مانند اسناد دریایی فقط توسط افرادی که مجوز دارند، قابل‌مشاهده و تغییر هستند.

اجماع توزیع‌شده (Distributed Consensus)

در یک شبکه بلاکچین، اجماع به معنای توافق تمام اعضای شبکه برای تأیید یک تراکنش یا تغییر است. این ویژگی تضمین می‌کند که هیچ تراکنشی بدون تأیید اکثریت اعضای شبکه قابل انجام نیست. در صنعت حمل‌ونقل بین‌المللی، این به این معناست که هرگونه تغییر در اسناد باید توسط تمامی شرکای مربوطه تأیید شود، که احتمال هرگونه تقلب یا دستکاری را به حداقل می‌رساند و امنیت اسناد را بالاتر می برد.

ردیابی دقیق (Traceability)

یکی دیگر از تکنیک‌های مهم در بلاکچین، ردیابی دقیق و قابلیت ثبت تمام مراحل یک تراکنش است. هر تغییری که در اسناد حمل بار دریایی صورت می‌گیرد، به‌طور خودکار در بلاکچین ثبت می‌شود و این اطلاعات برای همیشه قابل پیگیری و مشاهده خواهد بود. این ویژگی بلاکچین در حمل‌ونقل دریایی به شرکت‌ها و سازمان‌های حمل‌ونقل اجازه می‌دهد تا در صورت بروز اختلاف یا مشکل، به‌سرعت منبع مشکل را شناسایی و پیگیری کنند.

سهمیه‌بندی دسترسی (Access Control)

بلاکچین قابلیت سهمیه‌بندی دسترسی را به شکلی بسیار دقیق و مطمئن فراهم می‌کند. برای مثال، در حمل دریایی کالا، هر شرکت حمل و نقل بین المللی مانند شرکت کارگو، نماینده کشتیرانی یا بندر می‌تواند دسترسی خاصی به اسناد داشته باشد. این دسترسی‌ها بر اساس نیازها و وظایف هر نهاد تعیین می‌شود، به‌طوری که هر کسی تنها به اطلاعاتی که به آن مربوط است، دسترسی دارد و نمی‌تواند بخش‌های دیگر اسناد را تغییر دهد یا مشاهده کند.

قراردادهای هوشمند (Smart Contracts)

قراردادهای هوشمند یکی دیگر از تکنیک‌های مهم بلاکچین هستند که به‌صورت خودکار اجرای توافقات را مدیریت می‌کنند. در حمل‌ونقل دریایی، این قراردادها می‌توانند به‌طور خودکار پرداخت‌ها، تأییدیه‌ها و انتقال اسناد را پس از تحقق شرایط مشخصی انجام دهند. این تکنولوژی به کاهش خطاها و کلاهبرداری‌ها کمک کرده و فرآیند را سریع‌تر و ایمن‌تر می‌کند.

بیشتر بخوانید: حمل بار هوایی از چین

نقش بلاکچین در بهبود شفافیت زنجیره تأمین و کاهش تأخیر در حمل‌ونقل دریایی

یکی از بزرگ‌ترین مزایای فناوری بلاکچین، ایجاد شفافیت در زنجیره تأمین است. شفافیت در این زنجیره باعث می‌شود تمامی اعضا، از تولیدکننده تا مصرف‌کننده نهایی، به‌صورت بلادرنگ به اطلاعات محموله‌ها دسترسی داشته باشند. نقش بلاکچین در حمل و نقل بین‌المللی می‌تواند به کاهش تأخیرات در حمل دریایی کالا کمک کند و فرآیندهای لجستیک را بهبود بخشد.

چگونه بلاکچین باعث بهبود شفافیت می‌شود؟

• اطلاع‌رسانی بلادرنگ: تمامی اطلاعات مرتبط با محموله‌ها در زنجیره تأمین از طریق بلاکچین قابل‌مشاهده است و هرگونه تغییر یا جابه‌جایی به‌صورت فوری ثبت و به تمامی اعضای زنجیره اعلام می‌شود.
• کاهش تأخیرات و مفقود شدن محموله‌ها: با قابلیت ردیابی دقیق محموله‌ها، امنیت اسناد بالا رفته و احتمال مفقود شدن یا تأخیر در حمل‌ونقل بین‌المللی به حداقل می‌رسد.
• افزایش همکاری بین شرکا: با استفاده از بلاکچین، اعضای مختلف زنجیره تأمین می‌توانند به‌صورت شفاف‌تر با یکدیگر همکاری کرده و مشکلات احتمالی را سریع‌تر شناسایی و حل کنند.

چالش‌های پیاده‌سازی بلاکچین در صنعت حمل‌ونقل دریایی و روش‌های غلبه بر آن‌ها

هرچند بلاکچین در حمل و نقل دریایی مانند حمل و نقل کانتینری بسیار مثبت است، اما پیاده‌سازی این فناوری در حمل‌ونقل دریایی با چالش‌های مختلفی روبه‌رو است. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، هزینه‌های بالا و پیچیدگی‌های فنی است. بسیاری از شرکت‌های حمل‌ونقل هنوز به استفاده از روش‌های سنتی عادت دارند و انتقال به یک سیستم جدید مانند بلاکچین نیازمند زمان و منابع مالی زیادی است.

چالش‌های اصلی

• هزینه‌های پیاده‌سازی: زیرساخت‌های مورد نیاز برای پیاده‌سازی بلاکچین ممکن است برای برخی شرکت‌ها پرهزینه باشد.
• مقاومت در برابر تغییر: برخی از شرکت‌های حمل‌ونقل به سیستم‌های سنتی و دستی عادت دارند و تغییر به سمت بلاکچین ممکن است با مقاومت مواجه شود.
• نیاز به تطابق با مقررات بین‌المللی: قوانین حمل‌ونقل بین‌المللی مانند حمل کانتینر هنوز به‌طور کامل با فناوری‌های جدید مانند بلاکچین همخوانی ندارند و نیاز به اصلاحات قانونی وجود دارد.

روش‌های غلبه بر چالش‌ها

• آموزش و آگاهی‌سازی: یکی از اولین گام‌ها در پیاده‌سازی بلاکچین، آموزش کارکنان و مدیران در مورد مزایا و قابلیت‌های فناوری بلاکچین است.
• همکاری با شرکت‌های تخصصی: همکاری با شرکت‌های متخصص در زمینه بلاکچین می‌تواند به کاهش هزینه‌های پیاده‌سازی و بهبود عملکرد سیستم کمک کند.
• به‌روزرسانی قوانین: تنظیم مقررات جدید و هماهنگ کردن قوانین بین‌المللی با تکنولوژی بلاکچین یکی از عوامل کلیدی برای پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز آن است.

بیشتر بخوانید: شرکت حمل و نقل بین المللی زمینی

نتیجه‌گیری

بلاکچین امروز فراتر از یک فناوری نوظهور بوده و به زیرساختی کلیدی برای افزایش امنیت، شفافیت و سرعت در تبادل اسناد حمل بار دریایی تبدیل شده است. با ثبت بارنامه، اطلاعات حمل کانتینر، سوابق فریت بار و داده‌های حمل ترکیبی روی بلاکچین در حمل و نقل، خطر جعل از بین می‌رود و هماهنگی میان شرکت حمل و نقل بین المللی، شرکت کشتیرانی، نمایندگی کشتیرانی و شرکت‌های کارگو دقیق‌تر و سریع‌تر انجام می‌شود. این شفافیت باعث کاهش هزینه‌ها، حذف بروکراسی‌های زمان‌بر و افزایش اعتماد میان ذی‌نفعان می‌شود. هرچند پیاده‌سازی این فناوری چالش‌هایی دارد، اما با برنامه‌ریزی و همکاری متخصصان قابل مدیریت است. آینده صنعت زمانی کارآمدتر خواهد بود که استعلام قیمت حمل و نقل دریایی و مدیریت حمل بار در تمام شیوه‌های حمل‌ونقل، بر پایه سامانه‌های بلاکچینی و کاملاً دیجیتال انجام شود.

خدمات حمل و نقل بین المللی شرکت دیبا هوا دریا

شرکت دیبا هوا دریا با سال‌ها تجربه در حمل و نقل بین المللی هوایی، دریایی و زمینی، افتخار دارد که به ارائه راهکارهای سفارشی و متناسب برای هر پروژه بر اساس نیازهای خاص مشتریان می‌پردازد. ما با تحلیل دقیق شرایط عملیاتی و محیطی، تلاش می‌کنیم تا بهترین خدمات را در زمینه‌های مختلف حمل‌ونقل ارائه دهیم. در زمینه حمل دریایی از چین نیز، تیم ما آماده است تا با توجه به شرایط و نیازهای شما، بهترین راهکارها را پیشنهاد دهد و خدماتی منطبق با استانداردهای بالا فراهم کند. شایان ذکر است که ارائه این خدمات می‌تواند با توجه به وضعیت‌های عملیاتی، شرایط بازار و سایر متغیرها متفاوت باشد. با توجه به نوسانات در نحوه ارائه خدمات در بازار، جهت اطمینان از دریافت سرویس مورد نظر از این مجموعه و اطلاع از جزئیات خدمات و شرایط به روز از شما دعوت می‌کنیم تا برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید. ما آماده‌ایم تا شرایط دقیق شما را ارزیابی کرده و راهکارهای مناسبی را با هدف دستیابی به بهترین نتایج برای شما ارائه دهیم.