بارج چیست و چه نقشی در باربری دریایی دارد؟

بارج به عنوان یکی از اجزای سیستم های حمل و نقل دریایی، در سال های اخیر نقش مهمی در بهینه سازی فرآیند باربری دریایی ایفا کرده است. اما چرا استفاده از بارج در برخی مسیرهای بین المللی یا داخلی ترجیح داده می شود؟ چالش حمل بارهای حجیم یا سنگین در مسیرهای دریایی یا رودخانه ای باعث شده که این شناورهای ساده اما کارآمد، توجه بسیاری از شرکت های لجستیکی و فعالان صنعت حمل و نقل را به خود جلب کنند. در دنیایی که حمل و نقل بین المللی هر روز پیچیده تر و رقابتی تر می شود، انتخاب وسیله مناسب برای انتقال بار به عامل کلیدی در کاهش هزینه، افزایش سرعت و بهینه سازی زنجیره تأمین تبدیل شده است. در همین راستا، بارج ها نه تنها در مسیرهای داخلی، بلکه در مسیرهای پرتردد بین المللی مانند حمل دریایی از چین نیز نقش فزاینده ای دارند. در این مقاله به بررسی کامل و کاربردی بارج، انواع آن، مزایا، خواهیم پرداخت. اگر شما هم با چالش انتخاب مناسب ترین روش حمل بار روبرو هستید، این مطلب می تواند پاسخی به سؤالات شما باشد.

 بارج چیست؟

بارج (دوبه) نوعی شناور دریایی است که معمولاً برای جابه‌جایی محموله‌های حجیم و سنگین استفاده می‌شود. برخلاف کشتی‌ها یا قایق‌هایی که موتور مستقل دارند و خود حرکت می‌کنند، بارج‌ها اغلب بدون موتور هستند و برای حرکت، باید توسط کشتی‌ها یا قایق‌های یدک‌کش، کشیده یا هدایت شوند. بارج‌ها کف تخت و بدنه‌ای پهن و ساده دارند که طراحی آن‌ها شبیه به کلک‌های بزرگ است. این نوع طراحی باعث می‌شود بارج بتواند مقدار زیادی بار را با ثبات بالا و به‌ صرفه جابه‌جا کند. همان‌ طور که پیش‌تر گفته شد، بارج برای حمل بار در مسیرهای آبی به‌کار می‌رود. ویژگی شاخص آن این است که توان حرکت مستقل ندارد و باید توسط شناورهای دیگر یدک‌کشی یا هدایت شود. بارج‌ها معمولاً در آب‌های کم‌ عمق مانند رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و کانال‌ها استفاده می‌شوند و امروزه در بنادر دریایی نیز کاربرد گسترده‌ای یافته‌اند. دوبه‌ها پدیده‌ای تازه نیستند؛ بلکه حتی پیش از انقلاب صنعتی اروپا نیز برای انتقال کالا در مسیرهای آبی کوچک به‌کار می‌رفتند. با پیدایش موتور بخار و گسترش قطارها، نقش آن‌ها به‌ دلیل محدودیت در سرعت، کمرنگ‌تر شد.

انواع کشتی بارج؛ انتخاب بر اساس نوع کالا

• بارج بار خشک (Dry Bulk Cargo Barge):
   برای جابه‌جایی بارهای جامد مانند غلات، شن، زغال‌سنگ، فولاد و سایر مواد خشک مورد استفاده قرار می‌گیرد.
• بارج بار مایع (Liquid Cargo Barge):
   بر خلاف نوع بار خشک، این بارج‌ها برای حمل مایعات صنعتی مانند کودهای شیمیایی، مواد پتروشیمی و سایر مایعات مورد نیاز به‌کار می‌روند.
• بارج حمل خودرو یا واگن (Car-float Barge):
   در اوایل قرن بیستم برای حمل واگن‌های قطار کاربرد داشت و هنوز هم در برخی مناطق مورد استفاده است.
• بارج قیفی دو تکه (Split Hopper Barge):
   برای حمل و تخلیه مصالح لایروبی‌شده در پروژه‌های ساخت‌ و ساز دریایی به‌کار می‌رود. این دوبه دارای بدنه‌ای با سیستم بازشونده‌ی هیدرولیکی است که امکان تخلیه‌ی مواد مانند شن و ماسه را در محل مورد نظر فراهم می‌کند.
• بارج نیرویی (Power Barge): به‌ عنوان یک نیروگاه شناور قابل‌ حمل عمل می‌کند و در مناطق فاقد زیر ساخت تولید برق کاربرد دارد.
• بارج‌های دک‌دار (Deck Barges): رایج‌ترین نوع بارج‌ها هستند. این شناورها دارای کف تخت، لبه‌های مستقیم و زاویه شیبدار در هر دو انتهای دماغه و پاشنه هستند که به این طراحی، "دو سر شیب‌دار" (Double-raked) گفته می‌شود. شیب‌داری دماغه و پاشنه به معنای آن است که از کف بدنه تا سطح عرشه، زاویه‌ای مشخص وجود دارد. در داخل، این بارج‌ها با تیرهای طولی و عرضی مقاوم‌سازی می‌شوند. از آنجا که بار در سطح عرشه قرار می‌گیرد، پوشش عرشه با صفحات ضخیم‌تر و سازه‌های تقویتی قوی‌تری طراحی می‌شود. با اینکه بار بر روی عرشه قرار دارد، این شناورها معمولاً دارای محفظه‌های داخلی برای نگهداری آب، سوخت و آب شیرین هستند، به‌ ویژه در مدل‌هایی که مجهز به موتور هستند. بیشتر این بارج‌ها در امتداد محورهای طولی و عرضی، کاملاً متقارن هستند. شرکت‌ کارگو که به‌دنبال روش‌های مقرون‌به‌صرفه برای حمل بارهای حجیم هستند، از این نوع بارج‌ها در مسیرهای داخلی و منطقه‌ای استفاده گسترده‌ای می‌کنند، چرا که ترکیبی از ظرفیت بالا و هزینه پایین را ارائه می‌دهند.
• بارج‌های جرثقیل‌دار (Crane Barges): برای استقرار ماشین‌آلات سنگین مانند جرثقیل‌ها در سواحل، رودخانه‌ها یا مناطق دریایی غیر ساحلی استفاده می‌شوند. طراحی آن‌ها بسته به نوع جرثقیل، بسیار مقاوم و از سایر بارج‌های دک‌دار پهن‌تر است. در محل استقرار پایه‌های جرثقیل، سازه‌ها با اعضای تقویتی ویژه‌ای مقاوم‌سازی شده‌اند، چرا که بار مستقیم جرثقیل در آن نقاط وارد می‌شود. این بارج‌ها با حداقل آبخور طراحی شده‌اند، به‌گونه‌ای که در شرایط بحرانی (مثل بلند کردن بار سنگین توسط جرثقیل)، سطح آبخور در حد مجاز باقی بماند.
  
• بارج‌های هاپر و شِیل (Hopper and Shale Barges): شباهت‌هایی با کشتی‌های فله‌بر دارند، اما در مقیاسی کوچک‌تر عمل می‌کنند. این دوبه‌ها دارای بدنه دوبل هستند و محفظه‌های داخلی آن‌ها برای نگهداری محموله‌هایی همچون زغال‌ سنگ، تراشه سنگ، غلات، سنگ‌ آهن و الوار طراحی شده است.

اندازه و ظرفیت بارج‌ها

بارج‌ها در اندازه‌ها و ظرفیت‌های مختلفی طراحی می‌شوند که متناسب با نوع محموله و مسیر حمل‌ونقل انتخاب می‌شوند.گ

• بارج ۱۸۰ فوتی:
   ظرفیت حدود ۲٬۰۰۰ تن دارد. ابعاد آن: طول ۵۲.۶۷ متر، عرض ۱۵.۲۴ متر. ظرفیت مجاز کف: ۵ تن بر متر مربع.
• بارج ۲۳۰ فوتی:
   یک بارج کوچک تا متوسط با ظرفیت حدود ۴٬۰۰۰ تن. ظرفیت مجاز کف: ۸ تن بر متر مربع.
• بارج ۲۷۰ فوتی:
   بارج متوسط با ظرفیت ۶٬۰۰۰ تن. عرض ۲۱.۹۴ متر، عمق ۵.۴۸ متر. ظرفیت مجاز کف: ۷ تن بر متر مربع.
• بارج ۳۰۰ فوتی:
   رایج‌ترین نوع بارج با ظرفیت حمل ۸٬۰۰۰ تن. ابعاد: طول ۹۱.۴۴ متر، عرض ۲۷.۴۳ متر، عمق ۶.۰۹ متر. ظرفیت مجاز کف: ۲۵ تن بر متر مربع.

مزیت استفاده از بارج چیست؟

در دنیای رقابتی حمل‌ونقل و لجستیک، یافتن روشی به‌صرفه، ایمن و قابل اتکا برای انتقال کالا، چالشی بزرگ محسوب می‌شود. در این میان، استفاده از دوبه مزایای قابل‌توجهی را برای شرکت‌های حمل‌ونقل، صادرکنندگان و واردکنندگان به همراه دارد، به‌ویژه زمانی که موضوع باربری دریایی یا مسیرهای ترکیبی در میان باشد.

• کاهش چشمگیر هزینه‌ها در جابه‌جایی بارهای حجیم: بارج‌ها به‌طور خاص برای حمل بارهای بزرگ و سنگین طراحی شده‌اند. استفاده از آن‌ها در مقایسه با روش‌هایی مانند حمل بار زمینی یا حمل و نقل بین المللی هوایی، صرفه‌جویی قابل‌توجهی در هزینه، به‌ویژه در حمل بارهای فله‌ای مانند مواد خام یا سازه‌های صنعتی به همراه دارد.
• قابلیت جابه‌جایی در مسیرهای رفت و برگشت بدون وابستگی به یدک‌کش: برخی از بارج‌ها مجهز به موتور داخلی هستند و می‌توانند بدون نیاز به یدک‌کش در آبراهه‌های آرام حرکت کنند، هم در مسیر رفت و هم برگشت. این ویژگی بهره‌وری عملیات را افزایش می‌دهد و زمان توقف را کاهش می‌دهد.
• امکان بهره‌برداری در مسیرهای آبی محدود: بارج‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که بتوانند در آب‌های کم‌عمق، باریک یا محدود حرکت کنند؛ جایی که بسیاری از کشتی‌های بزرگ امکان تردد ندارند. این ویژگی باعث دسترسی بهتر به بنادر کوچک یا مناطق داخلی می‌شود.
• کاربرد گسترده در حمل‌ونقل بین‌استانی و بین‌المللی: بارج‌ها به‌ویژه در حمل کالاهایی مانند زغال‌سنگ، غلات و دیگر محصولات کشاورزی در مسیرهای آبی بین ایالت‌ها یا کشورها استفاده گسترده‌ای دارند.
• افزایش ظرفیت حمل با اتصال چند دوبه به یک یدک‌کش: با اتصال چند بارج به یک یدک‌کش، می‌توان حجم بار را به‌شدت افزایش داد. این قابلیت دسته‌جمعی، بهره‌وری سوخت و نیروی انسانی را بهبود می‌بخشد.

نتیجه‌گیری

با بررسی جوانب مختلف استفاده از دوبه در حمل‌ونقل، به وضوح مشخص می‌شود که این روش، علی‌رغم برخی محدودیت‌ها، یکی از مؤثرترین و اقتصادی‌ترین گزینه‌ها در سیستم‌های مدرن باربری دریایی است. بارج‌ها به دلیل ظرفیت بالا، هزینه پایین و انعطاف‌پذیری در مسیرهای آبی، جایگاه ویژه‌ای در زنجیره تأمین جهانی پیدا کرده‌اند.

خدمات حمل و نقل دریایی شرکت دیبا هوا دریا

شرکت دیبا هوا دریا با سال‌ها تجربه در خدمات بار هوایی (مانند حمل بار هوایی از چین)، باربری دریایی و حمل بار زمینی، افتخار دارد که به ارائه راهکارهای سفارشی و متناسب برای هر پروژه بر اساس نیازهای خاص مشتریان می‌پردازد. ما با تحلیل دقیق شرایط عملیاتی و محیطی، تلاش می‌کنیم تا بهترین خدمات را در زمینه‌های مختلف حمل‌ونقل ارائه دهیم. در زمینه فریت بار  و حمل ریلی نیز، تیم ما آماده است تا با توجه به شرایط و نیازهای شما، بهترین راهکارها را پیشنهاد دهد و خدماتی منطبق با استانداردهای بالا فراهم کند. شایان ذکر است که ارائه این خدمات می‌تواند با توجه به وضعیت‌های عملیاتی، شرایط بازار و سایر متغیرها متفاوت باشد. با توجه به نوسانات در نحوه ارائه خدمات در بازار، جهت اطمینان از دریافت سرویس مورد نظر از این مجموعه و اطلاع از جزئیات خدمات و شرایط به روز از شما دعوت می‌کنیم تا برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس بگیرید. ما آماده‌ایم تا شرایط دقیق شما را ارزیابی کرده و راهکارهای مناسبی را با هدف دستیابی به بهترین نتایج برای شما ارائه دهیم.